1.5.1.1
sa vaí pravaraayaáshraavayati | tadyátpravaraáyaashraaváyati
yajño vaá aashraávaNaM yajñámabhivyaahRtyaátha
hótaaram právRNaa íti tásmaatpravaraayaáshraavayati
1.5.1.2
sá idhmasaMnáhanaanyevaa&bhipadyaáshraavayati |
sa yadvaánaarabhy
a yajñámadhvaryúraashraaváyedvepanó vaa
ha syaádanyaaM vaárttimaárchet
1.5.1.3
taddhaíke | véde stiirNaáyai barhírabhipadyaáshraavayantiidhmásya
vaa shákalamapachídyaabhipadyaáshraavayantiidaM vai
kíMcidyajñásyedáM yajñámabhipadyaáshraavayaama
íti vádantastádu táthaa ná kuryaadetadvai
kíMcidyajñásya yaíridhmah- sáMnaddho
bhávatyagníM sammRjánti tádveva khálu
yajñámabhipadyaáshraavayati tásmaadidhmasaMnáhanaanyevaa&bhipadyaáshraavayet
1.5.1.4
sá aashraávya | yá evá devaánaaM hótaa
támevaágre právRNite 'gnímeva tádagnáye
caivai&táddevébhyashca níhnute yadahaágre
'gním pravRNiite tádagnáye nihnuté 'tha yó
devaánaaM hótaa tamágre právRNiite tádudevébhyo
níhnute
1.5.1.5
sá aaha | agnírdevo daívyo hotétyagnirhí
devaánaaM hótaa tásmaadaahaagnírdevo daívyo
hotéti tádagnáye caivá devébhyashca níhnute
yadahaágre 'gnimaáha tádagnáye nihnuté
'tha yó devaánaaMhótaa tamágra aaha tádu
devébhyo níhnute
1.5.1.5
devaányakSadvidvaáMshcikitvaaníti | eSa vaí
devaánanuvidvaanyádagnih- sá enaananuvidvaánanuSThyaá
yakSadítyevai&tádaaha
1.5.1.
manuSvádbharatavadíti | mánurha vaa ágre yajñéneje
tádanukR!tyemaáh- prajaá yajante tásmaadaaha
manuSvadíti mánoryajña ítyu vaá aahustásmaadvevaa&ha
mánuSvadíti
1.5.1.
bharatavadíti | eSa hí devébhyo havyam bhárati
tásmaadbharato& 'gnirítyaahureSá u vaá imaáh-
prajaáh- praaNó bhUtvaá bibharti tásmaadvevaa&ha
bharatavadíti
1.5.1.
áthaarSeyam právRNiite | R!Sibhyashcaivai&nametáddevébhyashca
nívedayatyayám mahaáviiryo yó yajñam
praápadíti tásmaadaarSeyam právRNiite
1.5.1.
parástaadarvaakprávRNiite | parástaaddhya&rvaácyah-
prajaáh- prajaáyante jyaáyasaspátaya u caivai&tanníhnuta
idaM hí pitai&vaagré 'tha putró 'tha paútrastásmaatparástaadarvaakprávRNite
1.5.1.
sá aarSeyámuktvaa&ha | brahmaNvadíti bráhma
hya&gnistásmaadaaha brahmaNvadityaá ca vakSadíti
tadyaá evai&táddevátaa aávoDhavaa aáha
taá evai&tádaahaá ca vakSadíti
1.5.1.
braahmaNaá asyá yajñásya praavitaára
íti | ete vaí braahmaNaá yajñásyapraavitaáro
ye& 'nUcaanaá ete hye&naM tanváta etá enaM
janáyanti tádu tébhyo níhnute tásmaadaaha
braahmaNaá asyá yajñásya praavitaára
íti
1.5.1.
asau maánuSa íti | tádimam maánuSaM hótaaraM
právRNiité hotaa haiSá puraáthaitárhi
hótaa
1.5.1.
sa právRto hótaa | japati devátaa úpadhaavati
yáthaanuSThyaá devébhyo vaSaTkuryaadyáthaanuSThyaá
devébhyo havyaM váhedyáthaa na hváledeváM
devátaa úpadhaavati
1.5.1.
tátra japati etátattvaa deva savitarvRNata íti tátsavitaáram
prasavaayópadhaavati sa hí devaánaam prasavitaa&gníM
hotraayéti tádagnáye caivai&táddevébhyashca
níhnute yadahaágre 'gnimaáha tádagnáye
nihnuté 'tha yó devaánaaM hótaa tamágra
aaha tádu devébhyo níhnute
1.5.1.
sahá pitraá vaishvaanareNéti | sam\vatsaro vaí
pitaá vaishvaanaráh- prajaápatistátsaMvatsaraáyaivai&tátprajaápataye
níhnuté 'gne puúSanbR!haspate prá ca vada prá
ca yajétyanuvakSyanvaá etádyakSyánbhavati tádaitaábhya
evai&táddevátaabhyo níhnute yUyamánubrUta
yUyáM yajatéti
1.5.1.
vásUnaaM raataú syaama | rudraáNaamurvyaáyaaM
svaadityaa áditaye syaamaanehása ítyete vaí
trayaá devaa yadvásavo rudraá aadityaá etéSaamabhíguptau
syaamétyevai&tádaaha
1.5.1.
júSTaamadyá devébhyo vaácamudyaasamíti
| júSTamadyá devébhyó 'nUcyaasamítyevai&tádaaha
taddhi sámRddhaM yo júSTaM devébhyo 'nubrávat
1.5.1.
júSTaam brahmábhya íti | júSTamadyá braahmaNebhyó
'nUcyaasamítyevai&tádaaha taddhi sámRddham yo juSTam
braahmaNébhyo 'nubrávat
1.5.1.
júSTaaM naraasháMsaayéti | prajaa vai nárastatsárvaabhyah-
prajaábhya aaha taddhi sámRddhaM yáshca véda
yáshca ná saadhvánvavocatsaadhvánvavocadítyeva
vísRjyante yádadyá hotRvárye jihmaMcákSuh-
paraápatat agniSTatpúnaraábhriyaajjaatávedaa
vícarSaNiríti yáthaa yaanágre 'gniínhotraáya
praávRNata te praádhanvannevaM yanmé 'tra pravareNaámaayi
tánme púnaraápyaayayétyevai&tádaaha
tátho haasyaitatpúnaraápyaayate
1.5.1.
áthaadhvaryúM caagniídhaM ca sámmRshati | máno
vaá adhvaryurvaagghótaa tanmánashcaivai&tadvaácaM
ca sáMdadhaati
1.5.1.
tátra japati | SáNmorviiráMhasaspaantvagníshca
pRthivii caápashca vaájashcaáhashca raátrishcétyetaá
maa devátaa aárttergopaayantvítyevai&tádaaha
tásyo hi ná hvalaásti yámetaá devátaa
aárttergopaayéyuh-
1.5.1.
átha hotRSádanamupaávartate | sá hotRSádanaadékaM
tR!NaM nírasyati nírastah- paraavásuríti puraavásurha
vai naamaásuraaNaaM hótaa sa támevai&táddhotRSádanaannírasyati
1.5.1.
átha hotRSádana úpavishati | idámahámarvaavásoh-
sádane siidaamiítyarvaavásurvai naáma devaánaaM
hótaa tásyaivai&tatsádane siidati
1.5.1.
tátra japati vishvakarmastanUpaá asi maa mó doSiSTam
maá maa hiMsiSTameSá vaaM loka ityúdaN^N^ejatyantaraa
vaá etádaahavaníyaM ca gaárhapatyaM caaste tádu
taábhyaaM níhnute maa mó doSiSTam maá maa hiMsiSTamíti
táthaa hainametau ná hiMstáh-
1.5.1.
áthaagnimiíkSamaaNo japati | víshve devaah- shaastána
maa yathéha hótaa vRtó manávai yánniSádya
prá me brUta bhaagadhéyaM yáthaa vo yéna pathaá
havyamaá vo váhaaniíti yáthaa yébhyah-
pakvaM syaattaánbrUyaadvánu maa shaasta yáthaa va aaharíSyaami
yáthaa vah- parivekSyaamiítyevámevai&táddevéSu
prashaásanamichaté 'nu maa shaasta yáthaa vo 'nuSThyaá
vaSaTkuryaámanuSTyaá havyaM váheyamíti tásmaadeváM
japati
1.5.2.1
1.5.2.
agnirhótaa vettvagnérhotramíti agníridaM hótaa
vettvítyevai&tádaahaagnérhotramíti tásyo
hí hotraM véttu praavitramíti yajño vaí
praavitraM véttu yajñamítyevai&tádaaha saadhú
te yajamaana devateti saadhú te yajamaana devátaa yásya
te 'gnirhotétyevai&tádaaha ghRtávatiimadhvaryo
srúcamaásyasvéti tádadhvaryu prásauti
sa yadékaamivaáha
1.5.2.
yájamaana evá juhUmánu | yo& smaa araatiiyáti
sá upabhR!tamánu sa yaddvé iva brUyaadyájamaanaaya
dviSántam bhraátRvyam pratyudyaamínaM kuryaadattai&vá
juhUmánvaadya& upabhR!tamánu sa yaddvé iva brUyaádattrá
aadya&m pratyudyaamínaM kuryaattásmaadékaamivaivaa&ha
1.5.2.
deváyuvaM vishvavaaraamíti | úpastautyevai&naametánmaháyatyeva
yadaáha deváyuvaM vishvavaaraamitiíDaamahai devaáM
iiDényaannamasyaáma namasyaa&nyájaama yajñíyaanitiíDaamahai
taándevaanyá iiDényaa namasyaáma taanyé
namasyaa& yájaama yajñíyaaníti manuSyaa&
vaá iiDényaah- pitáro namasyaa& devaá yajñíyaah-
1.5.2.
yaa vaí prajaá yajñé 'nanvaabhaktaah- | páraabhUtaa
vai taá evámevai&tadyaá imaáh- prajaa áparaabhUtatstaá
yajña aábhajati manuSyaa&nánu pashávo devaanánu
váyaaMsyóSadhayo vánaspátayo yádidaM
kíñcaivámu tatsárvaM yajña aábhaktam
1.5.2.
taa vaá etaáh- | náva vyaáhRtayo bhavanti náveme
púruSe praaNaá etaánevaa&sminnetáddadhaati
tásmaannáva vyaáhRtayo bhavanti
1.5.2.
yajñó ha devebhyó 'pacakraama | táM devaa ánvamantrayantaá
nah-shRNuúpa na aávartasvéti só 'stu tathétyevá
devaánupaávavarta ténopaávRttena devaá
ayajanta téneSTvai&tádabhavanyádidáM devaáh-
1.5.2.
sa yádaashraaváyati | yajñámevai&tadánumantrayata
aá nah- shRnuúpa na aávartasvetyátha yátpratyaashraaváyati
yajñá evai&tádupaávartaté 'stu tathéti
ténopaávRttena rétasaa bhUténartvíjah-
sampradaáyaM caranti yájamaanena paró 'kSM yáthaa
pUrNapaatréNa sampradaáyaM cáreyurevámanenartvíjah-
sampradaáyaM caránti tádvaacai&vai&tátsampradaáyaM
caranti vaagghí yajño vaágu hi rétastádeténaivai&tátsampradaáyaM
caranti
1.5.2.
só 'nubrUhiítyevo&ktvaa&dhvaryuh- | naa&pavyaáharenno&
eva hótaapavyaáharedaáshraavayatyadhvaryustádagniídhaM
yajñá upaávartate
1.5.2.
so& 'gninnaa&pavyaáharet | aá pratyaashraávaNaatpratyaáshraavayatyagniittatpunaradhvaryuM
yajñá upaávartate
1.5.2.
so 'dhvaryúrnaapavyaaharet | aa yajéti váktoryajétyevaa&dhvaryurhótre
yajñáM sampráyachati
1.5.2.
sa hótaa naa&pavyaáharet | aá vaSaTkaaraattáM
vaSaTkaaréNaagnaáveva yónau réto bhUtáM
siñcatyagnirvai yóniryajñásya sa tátah-
prájaayata íti nú haviryajñé 'tha saumye&
'dhvaré
1.5.2.
sa vai gráhaM gRhiitvaa&dhvaryuh- | naa&pavyaáharedo&paakáraNaadupaávartadhvamítyevaa&dhvaryúrudgaatR!bhyo
yajñáM sampráyachati
1.5.2.
tá udgaataáro naa&pavyaáhareyuh- | o&ttamaáyaa
eSo&ttamétyevo&dgaataáro hótre yajñáM
sampráyachanti
1.5.2.
sa hótaa naa&pavyaáharet | aá vaSaTkaaraattáM
vaSaTkaareNaagnaáveva yónau réto bhUtáM siñcatyagnirvai
yóniryajñásya sa tátah- prájaayate
1.5.2.
sa yáddha so& 'pavyaaháret | yáM yajñá
upaavártate yáthaa pUrNapaatrám paraasiñcédeváM
ha sa yájamaanam páraasiñcetsa yátra haivámRtvíjah-
saMvidaanaá yajñéna cáranti sárvameva
tátra kalpate na muhyati tásmaadevámevá yajñó
bhartávyah-
1.5.2.
taa vaá etaáh- | páñca vyaáhRtayo bhavantyo&
shraavayaástu shraúSaDyája ye yájaamahe vaúSaDíti
paáN^kto yajñah- paáN^ktah-pashuh- páñcartávah-
saMvatsarásyaiSaíkaa yajñásya maatrai&Saá
sampát
1.5.2.
taásaaM saptádashaakSáraaNi | saptadasho vaí
prajaápatih- prajaápatiryajñá eSaíkaa
yajñásya maatrai&Saá sampat
1.5.2.
o& shraavayéti vaí devaáh- | purovaatáM
sasRjiré 'stu shraúSaDítyabhraáNi sámaplaavayanyajéti
vidyútaM ye yájaamaha íti stanayitnúM vaSaTkaaréNaiva
praávarSayan
1.5.2.
sa yádi vR!STikaamah- syaát | yadiíSTyaa vaa yájeta
darshapUrNamaasáyorvaivá brUyaadvR!STikaamo vaá asmiíti
tátro adhvaryúM brUyaatpurovaatáM ca vidyútaM
ca mánasaa dhyaayétyabhraáNi mánasaa dhyaayétyagniídhaM
stanayitnúM ca varSáM ca mánasaa dhyaayéti hótaaraM
sárvaaNyetaáni mánasaa dhyaayéti brahmaáNaM
várSati haiva tátra yátraivámRtvíjah-
saMvidaanaá yajñéna cáranti
1.5.2.
o shraavayéti vaí devaáh- | viraájamabhyaájuhuvurástu
shrauSaDíti vatsámupaávaasRjanyajetyúdajayanye
yájaamaha ityúpaasiidanvaSaTkaaréNaivá viraájamaduhateyaM
vaí viraáDasyai vaá eSa dóha eváM ha
vaá asmaa iyáM viraaTsárvaaN^kaámaanduhe yá
evámetáM viraájo dohaM véda
1.5.3.1
1.5.3.
Rtávo ha vaí prayaajaáh- | tásmaatpáñca
bhavanti páñca hyR&távah-
1.5.3.
devaáshca vaa ásuraashca | ubháye praajaapatyaáh-
paspRdhira etásminyajñé prajaápatau pitári
saMvatsáre 'smaákamayáM bhaviSyatyasmaákamayám
bhaviSyatiíti
1.5.3.
táto devaáh- | árcantah- shraámyantashcerurastá
etaánprayaajaándadRshustaírayajanta taírRtuúntsaMvatsaram
praájayannRtúbhyah- saMvatsaraátsapatnaanantáraayaMstásmaatprajayaáh-
prajayaá ha vai naámaitadyátprayaajaa íti tátho
evai&Sá etaírRtuúntsaMvatsaram práyajatyRtúbhyah-
saMvatsaraátsapátnaanantáreti tásmaatprayaajaíryajate
1.5.3.
te vaa aájyahaviSo bhavanti | vájro vaa aájyameténa
vaí devaa vájreNaájyenartuúntsaMvatsaram praájayannRtúbhyah-
saMvatsaraátsapátnaanantáraayaMstátho evai&Sá
eténa vájreNaájyenartuúntsaMvatsaram prájayatyRtúbhyah-
saMvatsaraátsapátnaanantáreti tásmaadaájyahaviSo
bhavanti
1.5.3.
etadvaí saMvatsarásya svam páyah- | yadaájyaM
tatsvénaivai&nametatpáyasaa devaah- svya&kurvata tátho
evai&nameSá etatsvénaiva páyasaa sviíkurute
tásmaadaájyahaviSo bhavanti
1.5.3.
sa yátraiva tíSThanprayaajébhya aashraaváyet
| táta eva naápakraametsaMgraamo vaá eSá saMnídhiiyate
yáh- prayaajairyájate yataro vai sáMyattayoh- paraajáyaté
'pa vai sáMkraamatyabhitaraámu vai jáyaN^kraamati tásmaadabhitaraámabhitaraámeva
kraámedabhitaraámabhitaraamaáhutiirjuhuyaat
1.5.3.
tádu táthaa ná kuryaat | yátraiva tíSThanprayaajébhya
aashraaváyettáta eva naápakraamedyátro eva sámiddhatamam
mányeta tadaáhutiirjuhuyaatsamiddhahoména hye&va
sámRddhaa aáhutayah-
1.5.3.
sá aashraávyaaha | samídho yajéti tádvasantaM
sáminddhe sá vasantah- sámiddho 'nyaánRtUntsáminddha
Rtávah- sámiddhaah- prajaáshca prajanaáyantyóSadhiishca
pacanti tádveva khálu sárvaanRtUnníraahaátha
yájayajétyevóttaraanaahaájaamitaayai jaamí
ha kuryaadyattánUnápaataM yajéDo yajéti brUyaattásmaadyájayajétyevóttaraanaaha
1.5.3.
sa vaí samídho yajati | vasanto vaí samídvasantámeva
táddevaa ávRñjata vasantaátsapátnaanantáraayanvasantámevai&Sá
etádvRN^kté vasantaátsapátnaanantáreti
tásmaatsamídho yajati
1.5.3.
átha tánUnápaataM yajati | griiSmo vai tánUnápaadgriiSmo
hyaa&saám prajaánaaM tanUstápati griiSmámeva
táddevaa ávRñjata griiSmaátsapátnaanantáraayaN^griiSmámevaiSa
etádvRN^kté griiSmaátsapátnaanantáreti
tásmaattánUnápaataM yajati
1.5.3.
athéDo yajati | varSaa vaa íDa íti hí varSaa
íDo yádidáM kSudráM sariisRpáM griiSmahemantaábhyaaM
nítyaktam bhavati tádvarSaá iiDitámivaánnamichámaanaM
carati tásmaadvarSaa íDo varSaá eva taddevaa ávRñjata
varSaábhyah- sapátnaanantáraayanvarSaá u evai&Sá
etádvRN^kté varSaábhyah- sapátnaanantáreti
tásmaadíDo yajati
1.5.3.
átha barhíryajati | sharadvaí barhiríti hí
sharádbarhiryaá imaaóSadhayo griiSmahemantaábhyaaM
nítyaktaa bhávanti taá varSaá vardhante taah-
sharádi barhíSo rUpaM prástiirNaah- shere tá!smaacharádbarhíh-
sharádameva táddevaa ávRñjata sharádah-
sapátnaantáraayaMcharádamevai&Sá etádvRN^kté
sharádah- sapátnaanantáreti tásmaadbarhíryajati
1.5.3.
átha svaáhaasvaahéti yajati | ánto vaí
yajñásya svaahaakaaró 'nta RtuúnaaM hemantó
vasantaaddhí paraarddhyó 'ntenaiva tádántaM
devaa ávRñjataántenaántaatsapátnaanantáraayannánteno
evai&Sá etadántaM vRN^kté 'ntenaántaatsapátnaanantáreti
tásmaatsvaáhéti yajati
1.5.3.
tadvaá etát | vasantá evá hemantaátpunarasúretásmaaddhye&Sa
púnrbhávati púnarha vaá asmíMloké
bhavati yá evámetadvéda
1.5.3.
sa vaí vyattu vetvíti yajati | ájaamitaayai jaamí
ha kuryaadyádvyantuvyntvíti vaiva yájedvetuvettvíti
vaa vyantvíti vai yóSaa vetvíti vR!Saa mithunámevai&tátprajánanaM
kriyate tásmaadvyantu vetvíti yajati
1.5.3.
átha caturthé prayaajé samaánayati barhíSi
| prajaa vaí brahiiréta aájyaM tátprajaásvevai&tadrétah-
sicyate téna rétasaa sikténemaáh- prajaah- púnarabhyaavártam
prájaayante tásmaaccaturthéprayaajé samaánayati
barhíSi
1.5.3.
saMgraamo vaá eSa sáMnidhiiyate | yáh- prayaajairyájate
yataraM vai sáMyattayormitrámaagáchati sá jayati
tádetádupabhRtó 'dhi juhuúm mitramaágachati
téna prájayati tásmaaccaturthé prayaajé
samaánayati barhíSi
1.5.3.
yájamaana evá juhUmánu | yo& smaa araatiiyáti
sá upabhR!tamánuyájamaanaayaivai&táddviSántam
bhraátRvyam balíM haarayatyattai&vá juhUmánvaadya&
upabhR!tamánvattrá evai&tádaadya&m balíM
haarayati tásmaaccaturthé prayaajé samaánayati
1.5.3.
sa vaa ánavamRshantsamaánayati | sa yáddhaavamRSedyájamaanaM
dviSataa bhraátRvyenaávamRshedattaáramaadye&naávamRshettásmaadánavamRshantsamaánayati
1.5.3.
athóttaraaM juhUmádhyUhati | yájamaanamevai&tádviSati
bhraátRvyé 'dhyUhatyattaáramaadyé 'dhyUhati
tásmaadúttaraaM juhUmádhyUhati
1.5.3.
devaá ha vaá Ucuh- | hánta víjitamevaánu
sárvaM yajñáM saMsthaapáyaama yádi no
'surarakSasaányaasájeyuh- sáMsthita evá no yajñáM
syaadíti
1.5.3.
tá uttamé prayaajé | svaahaakaaréNaiva sárvaM
yájñaM sámasthaapayantsvaáhaagnimíti
tádaagneyamaájyabhaagaM sámasthaapayantsvaáhaa
sómamíti tátsaumyamaájyabhaagaM sámasthaapayantsvaáhaagnimíti
tadyá eSá ubhayátraacyutá aagneyáh- puroDaásho
bhávati taM sámasthaapayan
1.5.3.
átha yathaadevataM | svaáhaa devaá aajyapaa íti
tátprayaajaanuyaajaantsámasthaapayanprayaajaanuyaajaa vaí
devaá aajyapaá juSaaNó agniraájyasya vetvíti
tádagníM sviSTakR!taM sámasthaapayannagnirhí
sviSTakRtsá eSó 'vyetárhi táthaivá yajñaM
sáMtiSTate yáthaivai&naM devaáh- samásthaapayaMstásmaaduttamé
prayaaje svaáhaasvaahéti yajati yaávanti haviíMSi
bhávanti vijitamevai&tadánu sárvaM yajñaM
sáMsthaapayati tásmaadyadáta UrdhvaM víloma
yajñé kriyéta na tadaádriyeta sáMsthito
me yajña íti ha vidyaatsá haiSá yajñó
yaatáyaamevaasa yáthaa váSaTkRtaM hutaM svaáhaakRtaM
1.5.3.
té devaá akaamayanta | kathaM nvi&máM yajñam
púnaraápyaayayemaáyaatayaamaanaM kuryaama tenaáyaatayaamnaa
prácaremeti
1.5.3.
sa yájjuhvaamaájyam párishiSTamaásiit | yéna
yajñáM samásthaapayaMsténaivá yathaapUrváM
haviíMSyabhya&ghaarayanpúnarevai&naani tadaapyaayayanna&yaatayaamaanyakurvannáyaatayaama
hyaájyaM tásmaaduttamám prayaajámiSTvaá
yathaapUrváM haviíMSyabhíghaarayati púnarevai&naani
tadaápyaayayatyáyaatayaamaani karotyáyaatayaama hyaájyaM
tásmaadyásya kásya ca havíSo 'vadyáti
púnareva tádabhíghaarayati sviSTakR!ta eva tatpúnaraápyaayatyáyaatayaama
karotyátha yadaá sviSTakR!te 'vadyáti na tátah-
púnarabhíghaarayati no& hi tátah- kaáM caná
havíSo 'gnaavaáhutiM hoSyanbhávati
1.5.4.1
1.5.4.
sa vaí samídho yajati | praaNaa vaí samídhah-
praaNaánevai&tatsáminddhe praaNairhya&yam púruSah-
sámiddhastásmaadabhímRSéti brUyaadyádyupataapii
syaatsa yádyuSNah- syaadai&va taávachaMseta sámiddho
hi sa taávadbhávati yádyu shiitah- syaannaáshaMseta
tátpraaNaánevaa&sminnetáddadhaati tásmaatsamídho
yajati
1.5.4.
átha tánUnápaataM yajati | réto vai tánUnápaadréta
evai&tátsiñcati tásmaattánUnápaataM
yajati
1.5.4.
athéDo yajati | prajaa ghaa íDo yadaa vai rétah- siktáM
prajaáyaté 'tha tádiiDitámivaánnamichámaanaM
carati tatprai&vai&tájjanayati tásmaadíDo yajati
1.5.4.
átha barhíryajati | bhUmaa vaí barhírbhUmaánamevai&tatprájanayati
tásmaadbarhíryajati
1.5.4.
átha svaáhaasvaahéti yajati | hemanto vaá RtUnaáM
svaahaakaaró hemanto hii&maáh- prajaah- svaM váshamupanáyate
tásmaaddhémanmlaáyantyóSadhayah- pra vánaspátiinaam
palaashaáni mucyante pratitiraámiva váyaaMsi bhavantyadhastaraámiva
váyaaMsi patanti vipatitalomeva paapah- púruSo bhavati hemanto
hii&maáh- prajaah- svaM váshamupanáyate svaáha
vai tamárdhaM kurute shriye& 'nnaádyaaya yásminnárdhe
bhávati yá evámetadvéda
1.5.4.
devaáshca vaa ásuraashca | ubháye praajaapatyaáh-
paspRdhire té daNDairdhánurbhirna vya&jayanta te haávijayamaanaa
Ucurhánta vaacye&va bráhmanvijígiiSaamahai sa yó
no vaácaM vyaáhRtaam mithunéna naa&nunikraámaatsa
sárvam páraajayaataa átha sárvamítare
jayaaníti tatheti devaá abruvaMsté devaa índramabruvanvyaáharéti
1.5.4.
sa índro 'braviit | éko mamatyáthaasmaákameketiítare
'bruvaMstádu tánmithunámevaa&vindanmithunaM hyékashcaíkaa
ca
1.5.4.
dvaú mametiíndro 'braviit | áthaasmaákaM dve
itiítare 'bruvaMstádu tánmithunámevaa&vindanmithunaMhi
dvaú ca dvé ca
1.5.4.
tráyo mametiíndro 'braviit | áthaasmaákaM tisra
itiítare 'bruvaMstádu tánmithunámevaa&vindanmithunaM
hi tráyashca tisráshca
1.5.4.
catvaáro mametiíndro 'braviit | áthaasmaákaM
cátasra itiítare 'bruvaMstádu tánmithunámevaa&vindanmithunaM
hí catvaárashca cátasrashca
1.5.4.
páñca mametiíndro 'braviit | táta ítare
mithunaM naa&vindanno& h
yáta UrdhváM mithunamásti páñca pañcéti
hye&vai&tádubháyam
bhávati tató 'suraah- sárvam páraajayanta sárvasmaaddevaa
ásuraanajayantsárvasmaatsapátnaanásuraannírabhajan
1.5.4.
tásmaatprathame prayaajá iSTé brUyaat | éko
mametyékaa tásya yámahaM dveSmiíti yádyu
ná dviSyaadyo& 'smaandvéSTi yáM ca vayáM
dviSma íti brUyaat
1.5.4.
dvau maméti dvitiíye prayaajé | dve tásya yo&
'smaandvéSTi yáM ca vayáM dviSma íti
1.5.4.
tráyo maméti tRtiíye prayaajé | tisrastásya
yo& 'smaandvéSTi yáM ca vayáM dviSma íti
1.5.4.
catvaáro maméti caturthé prayaajé | cátasrastásya
yo& 'smaandvesTi yáMca vayáM dviSma íti
1.5.4.
páñca maméti pañcame prayaajé | na tásya
kíM cana yo& 'smaandvéSTi yáM ca vayáM dviSma
íti sa páñca pañcétyeva bhávanpáraabhavati
táthaasya sárvaM sáMvRN^kte sárvasmaatsapátnaannírbhajati
yá evámetadvéda
1.6.1.1.
1.6.1.
Rtávo ha vaí devéSu yajñé bhaagámiiSire
| aá no yajñé bhajata maá no yajñaádantárgataástveva
nó 'pi yajñé bhaaga íti
1.6.1.
tadvaí devaa ná jajñuh- | tá Rtávo deveSvájaanatsvásuraanupaávartantaápriyaandevaánaaM
dviSato bhraátRvyaan
1.6.1.
té haitaámedhatúmedhaáM cakrire | yaámeSaametaámanushRNvánti
kRSánto ha smaiva puúrve vápanto yánti lunantó
'pare mRNántah- sháshvaddhaibhyo 'kRSTapacyaá evaúSadhayah-
pecire
1.6.1.
tadvaí devaánaamaága aasa | kániiya innváto
dviSándviSate& 'raatiiyati kímvetaavanmaatramúpajaaniita
yáthedámito& 'nyathaásadíti
1.6.1.
té hocuh- Rtuúnevaánumantrayaamahaa íti kenéti
prathamaánevai&naanyajñé yajaaméti
1.6.1.
sá haagníruvaaca | átha yanmaám puraá
prathamaM yájatha kvaa&hám bhavaaniíti na tvaámaayátanaaccyaavayaama
íti te yádRtuúnabhihváyamaanaa áthaagnímaayátanaannaácyaavayaMstásmaadagníracyuto
ná ha vaá aayátanaaccyavate yásminnaayátane
bhávati yá evámetámagnímacyutaM véda
1.6.1.
té devaá agnímabruvan párehyenaaMstvámevaánumantrayasvéti
sa hétyaagníruvaacá 'rtevó 'vidaM vaí
vo devéSu yajñé bhaagamíti katháM no
'vida íti práthamaánevá vo yajñé
yakSyantiíti
1.6.1.
tá Rtávo 'gnímabruvan | aá vayaM tvaámasmaásu
bhajaamo yó no devéSu yajñé bhaagamávida
íti sá eSo& 'gnírRtuSvaábhaktah- samídho
agne tánUnápaadagna íDo agne barhíragne svaáhaagnimityaábhakto
ha vai tásyaam puNyakRtyaáyaaM bhavati yaámasya samaanóbruvaaNáh-
karótyagnimáte ha vaá asmaa agnimánta Rtáva
óSadhiih- pacantiidaM sárvaM yá evámetámagnímRtuSvaábhaktaM
véda
1.6.1.
tádaahuh- | yáduttamaánprayaajaánaavaaháyantyátha
kásmaadenaanprathamaányajantiítyuttamaanhye&naanyajñe&
'vaákalpayanprathamaánvo yajaametyábruvaMstásmaaduttamaánaavaaháyanti
prathamaányajanti
1.6.1.
caturthéna vaí prayaajéna devaáh- | yajñámaapnuvaMstám
pañcámena sámasthaapayannátha yadáta
UrdhvamásaMsthitaM yajñásya svargámeva téna
lokaM sámaashnuvata
1.6.1.
té svargáM lokaM yántah- | asurarakSasébhya
aasaN^gaádbibhayaáM cakrúste 'gním purástaadakurvata
rakSoháNaM rákSasaamapahantaáramagníM madhyato&
'kurvata rakSoháNaM rákSasaamapahantaáramagním
pashcaádakurvata rakSoháNaM rákSasaamapahantaáraM
1.6.1.
sa yádyenaanpurástaat | asurarakSasaanyaásisaMkSannagníreva
taanyápaahanrakSohaa rákSasaamapahantaa yádi madhyata
aásisaMkSannagníreva taanyápaahanrakSohaa rákSasaamapahantaa
yádi pashcaadaásisaMkSannagníreva taanyápaahanrakSohaa
rákSasaamapahantaáta eváM sarvato& 'gníbhirgupyámaanaah-
svargáM lokaM sámaashnuvata
1.6.1.
tátho evai&Sá etát | caturthénaivá
prayaajéna yajñámaapnoti tám pañcaména
sáMsthaapayatyátha yadáta UrdhvamásaMsthitaM
yajñásya svargámeva téna lokaM sámashnute
1.6.1.
sa yádaagneyamaájyabhaagaM yájati | agnímevai&tátpurástaatkurute
rakSoháNaM rakSasaamapahantaáramátha yádaagneyáh-
puroDaáSo bhávatyagnímevai&tánmadhyatáh-
kurute rakSoháNaM rákSasaamapahantaáramátha
yádagníM sviSTakR!taM yájatyagnímevai&tátpashcaátkurute
rakSoháNaM rákSasaamapahantaáraM
1.6.1.
sa yádyenam purástaat | asurarakSasaányaasísaMkSantyaagnéreva
taanyápahanti rakSohaa rákSasaamapahantaa yádi madhyatá
asurarakSasaányaasísaMkSantyagníreva taanyápahanti
rakSohaa rákSasaamapahantaa yádi pashcaádasurarakSasaányaasísaMkSantyagníreva
taanyápahanti rakSohaa rákSasaamapahantaa sá eváM
sarvato& 'gníbhirgupyámaanah- svargáM lokaM sámashnute
1.6.1.
sa yádyenam purástaat | yajñásyaanuvyaahárettam
práti brUyaanmúkhyaamaárttimaáriSyasyandhó
vaa badhiró vaa bhaviSyasiítyetaa vai múkhyaa aárttayastáthaa
haivá syaat
1.6.1.
yádi madhyató yajñásyaanuvyaaháret |
tam práti brUyaadaprajaá apashúrbhaviSyasiíti
prajaa vaí pashávo mádhyaM táthaa haivá
syaat
1.6.1.
yádyantató yajñásyaanuvyaaháret | tam
práti brUyaadápratiSThito dáridrah- kSipre& 'múM
lokámeSyasiíti táthaa haivá syaattásmaaduha
naa&nuvyaahaarii&va syaaduta hye&vaMvitpáro bhávati
1.6.1.
saMvatsaráM ha vai prayaajairjáyañjayati | sá
ha nve&vai&naM jayati yo& 'sya dvaáraaNi véda
kiM hi sa taírgRhaíh- kuryaadyaánantarato ná
vyavavidyaadyáthaasya te bhávanti tásya vasantá
eva dvaáraM hemanto dvaáraM taM vaá etáM saMvatsaráM
svargáM lokam prápadyate sárvaM vaí saMvatsarah-
sárvaM vaá akSayyámeténa haasyaakSayyáM
sukRtám bhavatyakSayyó lokáh-
1.6.1.
tádaahuh- | kiMdevátyaanyaájyaaniíti praajaapatyaaniíti
ha brUyaádanirukto vaí prajaápatirániruktaanyaájyaani
taáni haitaáni yajamaanadevátyaanyeva yájamaano
hye&va své yajñé prajaápatireténa
hyu&ktaa Rtvíjastanváte táM janáyanti
1.6.1.
sa aájyasyopastiírya | dvírhavíSo 'vadaayaáthopáriSTaadaájyasyaabhíghaarayati
sai&Saájyena mishraáhutirhUyate yájamaanena haivai&Sai&tánmishraá
hUyate yádi ha vaa ápi dUre sanyájate yadyántike
yáthaa haivaánte satá iSTaM syaádeváM
haivai&váM vidúSa iSTám bhavati yádyu haápi
bahvi&va paapáM karóti no& haivá bahirdhaá
yajñaádbhavati yá evámetadvéda
1.6.2.1
1.6.2.
yajñéna vaí devaáh- | imaaM jítiM jigyuryai&SaamiyaM
jítisté hocuh- katháM na idám manuSyai&ranabhyaarohyáM
syaadíti té yajñásya rásaM dhiitvaa yáthaa
mádhu madhukR!to nirdháyeyurvidúhya yajñaM yuúpena
yopayitvaá tiro& 'bhavannátha yádenenaáyopayaMstásmaddyuúpo
naáma tadvaá R!SiiNaamánushrutamaasa
1.6.2.
yajñéna ha vaí devaáh- | imaaM jítiM
jigyuryai&SaamiyaM jítisté hocuh- katháM na idám
manuSyai&ranabhyaarohyáM syaadíti té yajñásya
rásaM dhiitvaa yáthaa mádhu madhukR!to nirdháyeyurvidúhya
yajñaM yuúpena yopayitvaá tiro& 'bhavanníti
tamánveSTuM dadhrire
1.6.2.
tércantah- shraámyantashceruh- | shrámeNa ha sma vai
táddevaá jayanti yádeSaaM jáyyamaasárSayashca
tébhyo devaá vaivá prarocayaáM cakrúh-
svayáM vaivá dadhrire préta tádeSyaámo
yáto devaáh- svargáM lokáM samaáshnuvatéti
te kim prárocate kim prárocata íti cerurétpuroDaáshamevá
kUrmám bhUtvaa sárpantaM téha sárva evá
menire yaM vaí yajña íti
1.6.2.
té hocuh- | ashvíbhyaaM tiSTha sárasvatyai tiSThéndraaya
tiSThéti sá sasárpaivaa&gnáye tiSThéti
tátastasthaavagnáye vaáasthaadíti támagnaávevá
parigR!hya sarvahútamajuhavuraáhutirhídevaánaaM
táta ebhyo yajñah- praárocata tamásRjanta támatanvata
so& 'yám paro 'varáM yajñó 'nUcyate pitai&vá
putraáya brahmacaaríNe
1.6.2.
sa vaá ebhyastátpuro& 'daashayat | yá ebhyo yajñam
praárocayattásmaatpurodaáshah- purodaásho ha
vai naámaitadyátpuroDaásha íti sá eSá
ubhayátraacyutá aagneyo& 'STaákapaalah- puroDaásho
bhavati
1.6.2.
sa ná paurNamaasáM havih- | naa&maavaasyámagniiSómiiya
evá paurNamaasáM havíh- saaMnaayyámaamaavaasyáM
yajñá evai&Sá ubhayatraávakLpto nédyajñaadáyaaniíti
nve&vá purástaatpaurNamaasásya kriyáta evámvaamaavaasyásyaitannu
tadyásmaadátra kriyate
1.6.2.
yádyu enamupadhaávet | íSTyaa maa yaajayétyetáyaivá
yaajayedyátkaamaa vaá etamR!Sayó 'juhavuh- sá
ebhyah- kaámah- sámardhyata yátkaamo ha vaá
eténa yajñéna yájate so& 'smai kaámah-
sámRdhyate yásyai vai kásyai ca devátaayai havírgRhyáte
'gnau vai tásyai yuhvatyagnaá u céddhoSyantsyaatkímanyásyai
devátaayaa aádishettásmaadagnáya evá
1.6.2.
agnirvai sárvaa devátaah- | agnau hi sárvaabhyo devátaabhyo
júhvati tadyáthaa sárvaa devátaa upadhaávedevaM
tattásmaadagnáya evá
1.6.2.
agnirvaí devaánaamaddhaatamaám | yam vaá addhaatamaam
mányeta tamúpadhaavettásmaadagnáya evá
1.6.2.
agnirvaí devaánaaM mRdúhRdayatamah- | yaM vaí
mRdúhRdayatamam mányeta tamúpadhaavettásmaadagnáya
evá
1.6.2.
agnirvai devaanaaM nediSTham | yaM vai nediSThamupasartavyaanaam mányeta
tamupadhaavettasmaadagnaya eva
1.6.2.
sa yadiíSTiM kurviitá | saptádasha saamidheniiránubrUyaadupaaMshú
devátaaM yajati taddhii&STirUpám mUrdhanvátyau
yaajyaanuvaakye& syaátaaM vaártraghnaavaájyabhaagau
viraájau saMyaajye&
1.6.3.1
1.6.3.
tváSTurha vaí putráh- | tríshiirSaa SaDakSá
aasa tásya triíNyeva múkhaanyaasustadyádeváMrUpa
aása tásmaadvishvárUpo naáma
1.6.3.
tásya somapaánamevaíkam múkhamaasa | suraapaáNamékamanyásmaa
a
!shanaayaíkaM tamíndro didveSa tásya taáni shiirSaáNi
prácicheda
1.6.3.
sa yátsomapaánamaása | tátah- kapíñjalah-
sámabhavattásmaatsábabhruká iva babhrúriva
hi sómo raájaa
1.6.3.
átha yátsuraapaáNamaása | tátah- kalavíN^kah-
sámabhavattásmaatso& 'bhimaadyatká iva vadatyabhimaádyanniva
hi súraam piitvaa vádati
1.6.3.
átha yádanyásmaa áshanaayaása | tátastittírih-
sámabhavattásmaatsá vishvárUpatama iva sántyeva
ghRstokaá iva tvanmadhustokaá iva tvatparNeSvaáshcutitaa
eváM rUpaM hi sa tenaáshanamaávayat
1.6.3.
sa tváSTaa cukrodha | kuvínme putramávadhiidíti
só 'pendrameva sómamaájahre sa yáthaayaM sómah-
prásuta evamápendra evaa&sa
1.6.3.
índro ha vaá iikSaáM cakre | idaM vaí maa sómaadantáryantiíti
sa yáthaa báliiyaanábaliiyasa evamánupahUta
eva yó droNakalashé shukra aása tám bhakSayaáM
cakaara sá hainaM jihiMsa so& 'sya víSvaN^N^eva praaNébhyo
dudraava múkhaaddhaivaa&sya ná dudraavaátha sárvebhyo
'nyébhyah- praaNébhyo 'dravattádadáh- sautraamaNiitiíSTistásyaaM
tadvyaákhyaayate yáthainaM devaa ábhiSajyan
1.6.3.
sa tváSTaa cukrodha kuvinmé 'nupahUtah- sómamababhakSadíti
sásvayámevá yajñaveshasá cakre sa yó
droNakalashé shukrah- párishiSTa aása tá pravartayaáM
cakaaréndrashatrurvardhasvéti so&'gnímeva praápya
sámbabhUvaantáraiva sámbabhUvétyu haíka
aahuh- so& 'gniiSómaavevaa&bhisámbabhUva sárvaa
vidyaah- sárvaM yáshah- sárvamannaádyaM sárvaaM
shriíM
1.6.3.
sa yadvártamaanah- samábhavat | tásmaadvRtró
'tha yádapaátsamábhavattásmaadáhistaM
dánushca danaayuúshca maate&va ca pite&va ca párijagRhatustásmaaddaanava
ítyaahuh-
1.6.3.
átha yadábraviidíndrashatrurvardhasvéti | tásmaadu
hainamíndra evá jaghaanaátha yáddha sháshvadávakSyadíndrasya
shátrurvardhasvéti sháshvadu ha sá evéndramahaniSyat
1.6.3.
átha yadábraviidvardhasvéti | tásmaadu ha smeSumaatrámevá
tiryaN^várdhata ishumaatram praaN^ksó vaivaávaraM samudráM
dadhaaváva puúrvaM sa yaávatsa aása sáhaiva
taávadannaadá aasa
1.6.3.
tásmai ha sma pUrvaahNé devaáh- | áshanamabhiháranti
madhyándine manuSyaa& aparaahNé pitárah-
1.6.3.
sa vaa índrastáthaivá nuttashcáran | agniiSómaa
upamantrayaáM cakré 'gniiSomau yuvaM vai máma stho
yuváyorahámasmi ná yuváyoreSa kíM cana
kám ma imaM dásyuM vardhayatha úpa maávartethaamíti
1.6.3.
taú hocatuh- | kímaaváyostátah- syaadíti
taábhyaametámagniiSom iíyamékaadashakapaalam
puroDaáshaM níravapattásmaadagniiSomiíya ékaadashakapaalah-
puroDaásho bhavati
1.6.3.
taávenamupaávavRtatuh- | taavánu sárve devaah-
préyuh- sárvaa vidyaah- sárvaM yashah- sárvamannaádyaM
sárvaa shriisténeSTvéndra etádabhavadyádidamíndra
eSá u paurNamaasásya bándhuh- sa yó haiváM
vidvaánpaurNamaaséna yájata etaáM haiva shríyaM
gachatyevaM yásho bhavatyevámannaadó bhavati
1.6.3.
tádveva khálu ható vRtráh- | sa yáthaa
dR!tirníSpiita evaM sáMliinah- shishye yáthaa nírdhUtasakturbhastrai&vaM
sáMliinah- shishye tamíndro 'bhyaádudraava haniSyán
1.6.3.
sá hovaaca | maa nú me práhaarSiistvaM vai tádetárhyasi
yádahaM vye&vá maa kuru maa&muyaá bhUvamíti
sa vai mé 'nnamedhiíti tathéti táM dvedhaánvabhinattásya
yátsaumyaM nya&ktamaása táM candrámasaM
cakaaraátha yádasyaasurya&maása ténemaáh-
prajaá udáreNaavidhyattásmaadaahurvRtrá eva
tárhyannaada aasiidvRtrá etarhiítiidaM hi yádasaávaapUryáte
'smaádevai&tállokaadaápyaayaté 'tha yádimaáh-
prajaa áshanamichánte 'smaá evai&tádvRtraáyodáraaya
balíM haranti sa yó haivámetáM vRtrámannaadaM
védaanaadó haivá bhavati
1.6.3.
taá u haitaá devátaa Ucuh- | yaá imaá
agniiSomaavanvaajagmurágniiSomau yuvaM vaí no bhUyiSThabhaájau
stho yáyorvaamidáM yuváyorasmaánanvaábhajatamíti
1.6.3.
taú hocatuh- | kímaaváyostátah- syaadíti
yásyai kásyai ca devátaayai havírnirvápaaMstádvaam
purástaadaájyasya yajaaníti tásmaadyásyai
kásyai ca devátaayai havírnirvápanti tátpurástaadaájyabhaagaavagniiSómaabhyaaM
yajanti tanná saumye& 'dhvare ná pashau yásyai
kásyai ca devátaayai nirvápaaníti hyábruvan
1.6.3.
sá haagníruvaaca | máyyevá vah- sárvebhyo
juhvatu tádvo 'haM mayyaábhajaamiíti tásmaadagnau
sárvebhyo devébhyo juhvati tasmaadaahuragnih- sárvaa
devátaa íti
1.6.3.
átha ha sóma uvaaca | maámevá vah- sárvebhyo
juhvatu tádvo 'haM mayyaábhajaamiíti tásmaatsómaM
sárvebhyo devébhyo juhvati tásmaadaahuh- sómah-
sárvaa devátaa íti
1.6.3.
átha yadíndre sárve devaástasthaanaáh-
| tásmaadaahuríndrah- sárvaa devátaa índrashreSThaa
devaa ítyetáddha vai devaástredhai&kadevátyaa
abhavantsa yó haivámetadvédaikadhaá haiva svaánaaM
shréSTho bhavati
1.6.3.
dvayaM vaá idaM ná tRtiíyamasti | aardráM caiva
shúSkaM ca yachúSkaM tádaagneyaM yádaardraM
tátsaumyamátha yádidáM dvayámevaápya
kímetaávatkriyata ítyagniiSómayorevaájyabhaagaavagniiSómayorupaaMshuyaajo&
'gniiSómayoh- puroDaásho yadáta ékatamenaive&daM
sárvamaapnotyátha kímetaávatkriyata ítyagniiSómayorhaivai&taávatii
víbhUtih- prájaatih-
1.6.3.
suúrya evaa&gneyáh- | candrámaah- saumyó
'harevaa&gneyaM raátrih- saumyaa yá evaa&pUryáte
'rdhamaasah- sá aagneyo yo& 'pakSiíyate sá saumyáh-
1.6.3.
aájyabhaagaabhyaamevá | sUryaacandramásaavaapnotyupaaMshuyaajénaivaa&horaatré
aapnoti puroDaáshenaivaa&rdhamaasaávaapnotiítyu
haíka aahuh-
1.6.3.
tádu hovaacaásurih- | aájyabhaagaabhyaamevaáto
yatamé vaa yatame vaa dvé aapnótyupaaMshuyaajénaivaáto
'horaatré aapnoti puroDaáshenaivaáto 'rdhamaasaávaapnoti
sárvaM ma aaptámasatsárvaM jitaM sárveNa vRtráM
hanaani sárveNa dviSántaM bhraátRvyaM hanaaniíti
tásmaadvaá etaávatkriyata íti
1.6.3.
tádaahuh- | kímidáM jaamí kriyate 'gniiSómayorevaájyasyaagniiSómayoh-
puroDaáshasya yadánantarhitaM téna jaamiítyanéna
ha tve&vaájaamyaájyasyétaram puroDaáshasyétaraM
tádanyádivétaramanyádivétaram bhavatyR!camanuúcya
juSaaNéna yajatyR!camanuúcyarcaá yajati tádanyádivétaramanyádivétaram
bhavatyanéna ha tve&vaájaamyupaaMshvaájyasya yájatyuccaíh-
puroDaáshasya sa yádupaaMshu tátpraajaapatyáM
rUpaM tásmaattásyaanuSTúbhamanuvaakyaa&mánvaaha
vaagghya&nuSTubvaagghí prajaápatih-
1.6.3.
eténa vaí devaáh- | upaaMshuyaajéna yáMyamásuraaNaamákaamayanta
támupatsárya vájreNa vaSaTkaaréNaaghnaMstátho
evai&Sá eténopaaMshuyaajéna paapmaánaM dviSántam
bhraátRvyamupatsárya vájreNa vaSaTkaaréNa hanti
tásmaadupaaMshuyaajáM yajati
1.6.3.
sa vaa R!camanuúcya juSaaNéna yajati tadánvimaá
anyatarátodantaah- prajaah- prájaayanté 'sthi hyRgásthi
hi dánto 'nyataráto hye&tadásthi karóti
1.6.3.
athárcamanuúcyarcaá yajati | tadánvimaá
ubhayátodantaah- prajaah- prájaayanté 'sthi hyRgásthi
hi dánta ubhayáto hye&tadásthi karótyetaa
vaá imaá dvayya&h- prajaá anyatarátodantaashcaivo&bhayátodantaashca
sa yó haiváM vidvaánagniiSómayoh- prájaatiM
yájati bahúrhaivá prajáyaa pashúbhirbhavati
1.6.3.
sa vaí paurNamaasénopavatsyán | ná satraa súhita
iva syaatténedámudáramasurya&M vlinaatyaáhutibhih-
praatardaívameSá u paurNamaasásyopacaaráh-
1.6.3.
sa vaí saMpratye&vópavaset | saMpratí vRtráM
hanaani saMpratí dviSántam bhraátRvyaM hanaaniíti
1.6.3.
sa vaa úttaraamevópavaset | sámiva vaá eSá
kramate yáh- saMpratyu&pavásatyanáddhaa vai sáMkraantayoryadiítaro
vétaramabhibhávatiítaro vétaramátha ya
úttaraamupavásati yáthaa páraañcamaávRttaM
saMpiMSyaadápratyaalabhamaanaM so& 'nyatoghaatye&va syaádevaM
tadya úttaraamupavásati
1.6.3.
sa vaí saMpratye&vópavaset | yáthaa vaá
anyásya hatáM saMpiMSyaádevaM tadya úttaraamupavásati
so& 'nyásyaivá kRtaanukaro& 'nyásyopaavasaayií
bhavati tásmaadu saMpratye&vópavaset
1.6.3.
prajaápaterha vaí prajaáh- sasRjaanásya | párvaaNi
vísasraMsuh- sa vaí saMvatsará evá prajaápatistásyaitaáni
párvaaNyahoraatráyoh- saMdhií paurNamaasií caamaavaásyaa
cartumukhaáni
1.6.3.
sa vísrastaih- párvabhih- | ná shashaaka sáMhaatuM
támetaírhaviryajñaírdevaá abhiSajyannagnihotréNaivaa&horaatráyoh-
saMdhii tatpárvaabhiSajyaMstatsámadadhuh- paurNamaaséna
caivaa&maavaasyéna ca paurNamaasiíM caamaavaásyaaM
ca tatpárvaabhiSajyaMstatsámadadhushcaaturmaasyaíreva&rtumukhaáni
tatpárvaabhiSajyaMstatsámadadhuh-
1.6.3.
sa sáMhitaih- párvaabhih- | idámannaádyamabhyúttasthau
yádidám prajaápaterannaádyaM sa yó haiváM
vidvaántsaMpratyu&pavásati saMpratí haivá
prajaápateh- párva bhiSajyatyávati hainaM prajaápatih-
sá evámevaa&nnaadó bhavati yá eváM
vidvaántsaMpratyu&pavásati tásmaadu saMpratye&vópavaset
1.6.3.
cákSuSii ha vaá eté yajñásya yadaájyabhaagau
| tásmaatpurástaajjuhoti purástaaddhii&me cákSuSii
tátpurástaadevai&taccákSuSii dadhaati tásmaadimé
purástaaccákSuSii
1.6.3.
uttaraardhápUrvaardhe haíke | aagneyamaájyabhaagaM
júhvati dakSiNaardhápUrvaardhe saumyamaájyabhaagametátpurástaaccákSuSii
dadhma íti vádantastádu tadaávijñaanyamiva
haviíMSi ha vaá aatmaá yajñásya sa yádevá
purástaaddhavíSaaM juhóti tátpurástaaccákSuSii
dadhaati yátro evá sámiddhatam mányeta tadaáhutiirjuhuyaatsamiddhahoména
hye&va sámRddhaa aáhutayah-
1.6.3.
sa vaa R!camanuúcya juSaaNéna yajati | tásmaadimé
asthántsatya&násthike cákSuSii aáshliSTe
átha yadR!camanuúcyarcaa yájedásthi haivá
kuryaanna cákSuh-
1.6.3.
te vaá eté | agniiSómayorevá rUpámanvaáyatte
yáchuklaM tádaagneyaM yátkRSNaM tátsaumyaM yádi
vetaráthaa yádevá kRSNaM tádaagneyaM yáchuklaM
tátsaumyaM yádeva viíkSate tádaagneyáM
rUpaM shúSke iva hi viíkSamaaNasyaákSiNii bhávatah-
shúSkamiva hyaa&gneyaMyádeva svapiti tátsaumyáM
rUpámaardré iva hí suSupuSó 'kSiNii bhávata
aardrá iva hi sóma aajarasáM ha vaá asmíM
loke cákSuSmaanbhavati sácakSuramúSmiMloke sámbhavati
yá evámetau cákSuSii aájyabhaagau véda
1.6.4.
1
1.6.4.
índro ha yátra vRtraáya vájram prajahaára
| só 'baliiyaanmányamaano naa&stRSiítiiva bíbhyannilayaáM
cakre sa páraah- paraáváto jagaama devaá ha
vaí vidaáM cakrurhato vaí vRtro 'théndro nya&leSTéti
1.6.4.
tamánveSTuM dadhrire | agnírdevátaanaaM híraNyastUpa
R!SiiNaam bRhatii chándasaaM támagniránuviveda ténaitaaM
raátriM sahaájagaama sa vaí devaánaaM vásurviiro
hye&Saam
1.6.4.
té devaá abruvan | amaa vaí no 'dya vásurvasati
yó nah- praávaatsiidíti taábhyaametadyáthaa
jñaatíbhyaaM vaa sákhibhyaaM vaa sahaágataabhyaaM
samaanámodanam pácedajáM vaa tadáha maanuSáM
havírdevaánaamevámaabhyaametátsamaanáM
havirníravapannaindraagnaM dvaádashakapaalam puroDaáshaM
tásmaadaindraagno dvaádashakapaalaM puroDaásho bhavati
1.6.4.
sa índro 'braviit | yátra vaí vRtraáya vájram
praáharaM tadvya&smaye sá kRshá ivaasmi na vaí
medáM dhinoti yánmaa dhinávattánme kurutéti
tathéti devaá abruvan
1.6.4.
té devaá abruvan | na vaá imámanyatsómaaddhinuyaatsómamevaa&smai
sámbharaaméti tásmai sómaM sámabharanneSa
vai sómo raájaa devaánaamánnaM yáccandrámaah-
sa yátraiSá etaaM raátriM ná purástaanná
pashcaáddadRshe tádimáM lokamaágachati sá
ihai&vaa&pashcaúSadhiishca právishati sa vaí
devaánaaM vasvánnaM hye&SaaM tadyádeSá etaaM
raátrimihaa&maa vásati tásmaadamaavaásyaa
naáma
1.6.4.
taM góbhiranuviSThaápya sámabharan | yadóSadhiiraáshnaMstadóSadhibhyo
yádapó 'pibaMstádadbhyastámeváM saMbhR!tyaatácya
tiivriikR!tya támasmai praáyachan
1.6.4.
so 'braviit | dhinótyevá medaM ne&va tu máyi shrayate
yáthedam máyi shráyaatai tathópajaaniitéti
táM shRténaivaa&shrayan
1.6.4.
tadvaá etát samaanámeva satpáya eva sadíndrasyaiva
sattatpúnarnaánevaácakSate yadábraviiddhinóti
méti tásmaaddadhyátha yádenaM shRténaivaáshrayaMstásmaachuútaM
1.6.4.
sa yáthaaMshúraapyaáyet | evamaápyaayataápa
paapmaánaM harimaáNamahataiSá u aamaavaasyásaa
bándhuh- sa yó haiváM vidvaántsaMnáyatyeváM
haivá prajáyaa pashúbhiraápyaayaté 'pa
paapmaanaM hate tásmaadvai sáMnayet
1.6.4.
tádaahuh- | naásomayaajii sáMnayetsomaahutirvaá
eSaa saánavaruddhaásomayaajinastásmaannaásomayaajii
sánayedíti
1.6.4.
tádu sámevá nayet | nanvatraántareNa shushruma
sómena nú maa yaajayataátha ma etádaapyaáyanaM
sáMbhariSyathétyabraviidíti na vaí medáM
dhinoti yánmaa dhinavattánme kurutéti tásmaa
etádaapyaáyanaM sámabharaMstásmaadapyásomayaajii
sámevá nayet
1.6.4.
vaártraghnaM vaí paurNamaasám | índro hye&téna
vRtramáhannáthaitádevá vRtrahátyaM yádaamaavaasyáM
vRtraM hya&smaa etájjaghnúSa aapyaáyanamákurvan
1.6.4.
tadvaá etádeva vaártraghnam | yátpaurNamaasamáthaiSá
evá vRtro yáccandrámaah- sa yátraiSá
etaaM raátriM ná purástaanná pashcaáddadRshe
tádenameténa sárvaM hanti naa&sya kiM cana párishinaSTi
sárvaM ha vaí paapmaánaM hanti ná paapmánah-
kíM cana párishinaSTi yá evámetadvéda
1.6.4.
taddhaíke | dRSTvópavasanti shvo no&detétyadó
haivá devaánaamávikSiiNamánnam bhavatyáthaibhyo
vayámitá upaprádaasyaama íti taddhi sámRddhaM
yadákSiiNa eva puúrvasminnanne 'thaáparamánnamaagáchati
sá ha bahvanná evá bhavatyásomayaajii tú
kSiirayaajya&dó haiva sómo raájaa bhavati
1.6.4.
átha yáthaivá puraá | kevaliiróSadhiirashnánti
kévaliirapah- píbanti taah- kévalameva páyo
duhra eva tádeSa vai sómo raájaa devaánaamannaM
yáccandrámaah- sa yátraiSá etaaM raátriM
ná purástaanná pashcaáddadRshe tádimáM
lokamaágachati sá ihaa&pashcaúSadhiishca právishati
tádenamadbhya óSadhibhyah- saMbhRtyaáhutibhyó
'dhi janayati sá eSa aáhutibhyo jaátah- pashcaáddadRshe
1.6.4.
tadvaá etát | ávikSiiNamevá devaánaamannaádyam
páriplavaté 'vikSiiNaM ha vaá asyaasmíMloké
'nnam bhávatyakSayyámamúSmiMloké sukRtaM yá
evámetadvéda
1.6.4.
tadvaá etaaM raátrim | devébhyo 'nnaádyam prácyavate
tádimáM lokamaágachati té devaá akaamayanta
kathaM nú na idam púnaraágachetkatháM na idam
páraageva na práNashyedíti tadyá evá
saMnáyanti teSvaáshaMsanta etá evá nah- saMbhR!tya
prádaasyantiityaá ha vaá asmintsvá!shca níSTyaashca
shaMsante yá evámetadvéda yo vaí paramátaaM
gachati tásminnaáshaMsante
1.6.4.
tadvaá eSá evéndrah- | yá eSa tápatyáthaiSá
evá vRtro yáccandrámaah- mo& 'syaiSa bhraátRvyajanmeva
tásmaadyadyápi puraa vídUramivoditó 'thainametaaM
raátrimúpaiva nyaáplavate so& 'sya vyaáttamaápadyate
1.6.4.
táM grasitvódeti | sa ná purástaanná
pashcaáddadRshe grásate ha vaí dviSántam bhraátRvyámayamevaa&sti
naa&sya sapátnaah- santiítyaahuryá evámetadvéda
1.6.4.
táM nirdhiíya nírasyati | sá eSá dhiitáh-
pashcaáddadRshe sa púnaraápyaayate sá etásyaivaa&nnaádyaaya
púnaraápyaayate yádi ha vaá asya dviSanbhraátRvyo
vaNijyáyaa vaa kénacidvaa sambhávatyetásya haivaa&nnaadyaaya
púnah- sámbhavati yá evámetadvéda
1.6.4.
taddhaíke | mahendraayéti kurvantiíndro vaá
eSá puraá vRtrásya vadhaadátha vRtráM
hatvaa yáthaa mahaaraajó vijigyaaná evám mahendro&
'bhavattásmaanmahendraayéti tadvíndraaye=tyevá
kuryaadíndro vaá eSá puraá vRtrásya vadhaadíndro
vRtráM jaghnivaaMstásmaadvíndraayétyevá
kuryaat
1.7.1.
1
1.7.1.
sa vaí parNashaakháyaa vatsaánapaákaroti | tadyátparNashaakháyaa
vatsaánapaakaróti yátra vaí gaayatrii sómamachaápatattádasyaa
aahárantyaa apaadástaabhyaayátya parNam prácicheda
gaayatryaí vaa sómasya vaa raájñastátpatitvaá
parNo& 'bhavattásmaatparNo naáma tadyádevaátra
sómasya nya&ktaM tádihaápyasadíti tásmaatparNashaakháyaa
vatsaánapaákaroti
1.7.1.
tamaáchinatti | iSé tvorje tvéti vR!STyai tádaaha
yadaáheSe tvétyUrje tvéti yó vRSTaadUrgráso
jaáyate tásmai tádaaha
1.7.1.
átha maatR!bhirvatsaántsamávaarjanti | sá vatsaM
shaákhayópaspRshati vaayáva sthétyayaM vaí
vaayuryo& 'yam pávata eSa vaá idaM sárvam prápyaayati
yádidaM kíM ca várSatyeSa vaá etaásaam
prapyaayayitaa tásmaadaaha vaayáva sthétyupaayáva
sthétyu haíka aahuruúpa hí dvitiiyó 'yatiíti
tádu táthaa ná brUyaat
1.7.1.
átha maatRNaamékaaM shaákhayopaspRshati | vatséna
vyaakR!tya devó vah- savitaa praárpayatvíti savitaa
vaí devaánaam prasavitaá savitR!prasUtaa yajñaM
sámbharaaníti tásmaadaaha devó vah- savitaa
praárpayatvíti
1.7.1.
shréSThatamaaya kármaNa íti | yajño vai shréSThatamaM
kárma yajñaáya hi tásmaadaaha shréSThatamaaya
kármaNa íti
1.7.1.
aápyaayadhvamaghnyaa índraaya bhaagamíti | tadyáthaivaa&do
devátaayai havírgRhNánnaadishátyevámevaitáddevátaayaa
aádishati yadaahaápyaayadhvamaghnyaa índraaya bhaagamíti
1.7.1.
prajaávatiiranamiivaá ayakSmaa íti | naátra
tiróhitamivaasti maá va stená iishata maa&gháshaMsa
íti maá vo naaSTraa rákSaaMsiishatétyevai&tádaaha
dhruvaá asmingópatau syaata bahviirityánapakramiNyo
'sminyájamaane bahvya&h- syaatétyevai&tádaaha
1.7.1.
áthaahavaniiyaagaarásya vaa purástaat | gaarhapatyaagaarásya
vaa shaákhaamúpagUhati yájamaanasya pashuúnpaahiíti
tadbráhmaNaivai&tadyájamaanasya pashUnpáridadaati
gúptyai
1.7.1.
tásyaam pavítraM karoti | vásoh- pavítramasiíti
yajño vai vásustásmaadaaha vasoh- pavítramasiíti
1.7.1.
átha yavaágvaitaaM raátrimagnihotráM juhoti
| aádiSTaM vaá etáddevátaayai havírbhavati
yatpáyah- sa yatpáyasaa juhuyaadyáthaanyásyai
devátaayai havírgRhiitaM tádanyásyai juhuyaádevaM
tattásmaadyavaágvaitaaM raátrimagnihotráM juhoti
júhvatyagnihotramúpakLptokhaá bhavatyáthaahópasRSTaam
prábrUtaadéti yadaa praahópasRSTéti
1.7.1.
áthokhaamaádatte dyaúrasi pRthivya&siityúpastautyevai&naametányaháyatyeva
yadaáha dyaúrasi pRthivya&siíti maataríshvano
gharmo& 'siiti yajñámevai&tátkaroti yáthaa
gharmám pravRñjyaádevam právRNakti vishvádhaa
asi paraméNa dhaámnaa dR!Mhasva maá hvaaríti
dR!Mhatyevai&naametadáshithilaaM karoti maá te yajñápatirhvaarSiidíti
yájamaano vaí yajñápatistadyájamaanaayaivai&tadáhvalaamaáshaaste
1.7.1.
átha pavítraM nídadhati | tadvai praaN^nidadhyaatpraácii
hí devaánaaM digátho údagúdiicii hí
manuSyaa&NaaM dígayaM vaí pavítraM yo& 'yam
pávate so& 'yámimaáMllokaáMstiryaN^N^anupavate
tásmaadúdaN^nidadhyaat
1.7.1.
tadyáthaivaa&dáh- | sómaM raájaanam pavítreNa
sampaaváyantyevámevai&tatsámpaavayatyudiiciínadashaM
vai tátpavítram bhavati yéna tatsómaM raájaanaM
sampaaváyanti tásmaadúdaN^nidadhyaat
1.7.1.
tannídadhaati | vásoh- pavítramasiíti yajño
vai vasustásmaadaaha vásoh- pavítramasiíti shatádhaaraM
sahásradhaaramityúpastautyevai&nadetánmaháyatyeva
yadaáha shatádhaaraM sahásradhaaramíti
1.7.1.
átha vaacaMyamó bhavati aá tisRNaaM dógdhorvaagvaí
yajñó 'vikSubdho yajñáM tanavaa íti
1.7.1.
tádaaniiyámaanamabhímantrayate | devástvaa savitaá
punaatu vásoh- pavítreNa shatádhaareNa supvéti
tadyáthaivaa&dah- sómaM raájaanam pavítreNa
sampaaváyantyevámevai&tatsámpaavayati
1.7.1.
áthaaha kaámadhukSa íti amUmíti saá vishvaáyurityátha
dvitiíyaam pRchati kaámadhukSa ítyamUmíti saá
vishvákarmetyátha tRtiíyaam pRchati kaámadhukSa
ítyamUmíti saá vishvádhaayaa íti tadyátpRcháti
viiryaa&Nyevaa&svetáddadhaati tisró dogdhi tráyo
vaá imé lokaá ebhyá evai&nadetállokébhyah-
sámbharatyátha kaámaM vadati
1.7.1.
áthottamaáM dohayitvaá | yéna doháyati
paátreNa tásminnudastokámaaniíya palyáN^ya
pratyaánayati yadátra páyasó 'haayi tádihaápyasadíti
rásasyo caivá sarvatvaáyedaM hí yadaa várSatyathaúSadhayo
jaayanta óSadhiirjagdhvaa&páh- piitvaa táta eSa
rásah- sámbhavati tásmaadu rásasyo caivá
sarvatvaáya tádudvaasyaátanakti tiivriíkarotyevai&nadetattásmaadudvaasyaátanakti
1.7.1.
aátanakti | índrasya tvaa bhaagaM sómenaátanacmiíti
tadyáthaivaa&dó devátaayai havírgRhNánnaadishátyevámevai&táddevátaayaa
aádishati yadaahéndrasya tvaa bhaagamíti sómenaátanacmiíti
svadáyatyevai&nadetáddevébhyah-
1.7.1.
áthodakávatottaanéna paátreNaápidadhaati
| nédenadupáriSTaannaaSTraa rákSaaMsyavamR!shaaníti
vájro vaa aápastadvájreNaivai&tánnaaSTraa
rákSaaMsyató 'pahanti tásmaadudakávatottaanéna
paátreNaápidadhaati
1.7.1.
só 'pidadhaati | víSNo havyáM rakSéti yajño
vai víSNustádyajñaáyaivai&táddhavih-
páridadaati gúptyai tásmaadaaha víSNo havyáM
rakSéti
1.7.2.
1
1.7.2.
RNáM ha vaí jaayate yó 'sti | sa jaáyamaana
evá devébhya R!Sibhyah- pitR!bhyo manuSye&bhyah-
1.7.2.
sa yádeva yájeta | téna devébhya RNáM
jaayate taddhye&bhya etátkaróti yádenaanyájate
yádebhyo juhoti
1.7.2.
átha yádevaa&nubruviitá | tená 'rSibhya
RNáM jaayate taddhye&bhya etátkarotyR!SiiNaaM nidhigopa
íti hya&nUcaanámaahúh-
1.7.2.
átha yádevá prajaámichéta | téna
pitR!bhya RNáM jaayate taddhye&bhya etátkaróti
yádeSaaM saMtataávyavachinnaa prajaa bhávati
1.7.2.
átha yádevá vaasáyate | téna manuSye&bhya
RNáM jaayate taddhye&bhya etátkaróti yádenaanvaasáyate
yádebhyó 'shanaM dádaati sa yá etaáni
sárvaaNi karóti sá kRtákarmaa tásya sárvamaaptaM
sárvaM jitáM
1.7.2.
sa yéna devébhya RNaM jaáyate | tádenaaMstadávadayate
yadyájaté 'tha yádagnaú juhóti tádenaaMstadávadayate
tásmaadyatkíM caagnau júhvati tádavadaánaM
naáma
1.7.2.
tadvaí caturavattám bhavati | idaM vaá anuvaakyaátha
yaajyaátha vaSaTkaaró 'tha saá devátaa caturthii
yásyai devátaayai havirbhávatyevaM hí devátaa
avadaánaanyanvaáyattaa avadaánaani vaa devátaa
anvaáyattaanyátiriktaM ha tádavadaánaM yátpañcamaM
kásmaa u hi tádavadyettásmaaccaturavattám bhavati
1.7.2.
uto& pañcaavattámevá bhavati | paáN^kto
yajñaM paáN^ktah- pashuh- páñca 'rtávah-
saMvatsarásyaiSo& pañcaavattásya sampádbahúrhaivá
prajáyaa pashúbhirbhavati yásyaiváM vidúSah-
pañcaavattáM kriyáta etáddha nve&va prájñaataM
kaúrupaañcaalaM yáccaturavattaM tásmaaccaturavattám
bhavati
1.7.2.
sa vaí yaavanmaatrámivaivaávadyet maanuSáM ha
kuryaadyánmahádavadyedvyR&ddhaM vai tádyajñásya
yánmaanuSaM nedvyR&ddhaM yajñé karávaaNiiti
tásmaadyaavanmaatrámivaivaávadyet
1.7.2.
sa aájyasyopastiírya | dvírhavíSo 'vadaayaáthopáriSTaadaájyasyaabhíghaarayati
dve vaa aáhutii somaahutírevaa&nyaa&jyaahutíranyaa
táta eSaa kévalii yátsomaahutiráthaiSaa&jyaahutiryáddhaviryajño
yátpashustadaájyamevai&tátkaroti tásmaadubhayáta
aájyam bhavatyetadvai júSTaM devaánaaM yadaájyaM
tajjúSTamevai&táddevébhyah- karoti tásmaadubhayáta
aájyam bhavati
1.7.2.
asau vaá anuvaakye&yáM yaajyaa& | té ubhe yóSe
táyormithunámasti vaSaTkaará eva tadvaá eSá
evá vaSaTkaaro yá eSa tápati sá udyánnevaa&muúmaadhedrávatyastaM
yánnimaamádhidravati tádeténa vR!SNemaam prájaatim
prájaayete yai&nayoriyam prájaatih-
1.7.2.
so 'nuvaakyaa&manuúcya | yaajyaa&manudrútya pashcaadváSaTkaroti
pashcaadvaí pariítya vR!Saa yóSaamádhidravati
tádene ubhé purástaatkRtvaa vR!SNaa vaSaTkaareNaádhidraavayati
tásmaadu sahá vaivá vaSaTkaaréNa juhuyaadváSaTkRte
vaa
1.7.2.
devapaatraM vaá eSa yádvaSaTkaaráh- | tadyáthaa
paátra uddhR!tya prayáchedevaM tadátha yátpuraá
vaSaTkaaraájjuhuyaadyáthaadho bhuúmau nídigdhaM
tádamuyaa syaádevaM tattásmaadu sahá vaivá
vaSaTkaaréNa juhuyaadváSaTkRte vaa
1.7.2.
tadyáthaa yónau rétah- siñcét | evaM
tadátha yátpuraá vaSaTkaaraájjuhuyaadyáthaa
yónau rétah- siktaM tádamuyaa syaádevaM tattásmaadu
sahá vaivá vaSaTkaaréNa juhuyaadváSaTkRte vaa
1.7.2.
asau vaá anavaakye&yáM yaajyaa& | saa vaí gaayatrii&yáM
triSTúbasau sa vaí gaayatriimánvaaha tádamuúmanubrúvannasau
hya&nuvaakye&maamánvaaheyaM hí gaayatrií
1.7.2.
átha triSTúbhaa yajati | tádanáyaa yájanniyaM
hí yaajyaa&múSyaa ádhi váSaTkarotyasaá
u hí triSTuptádene sayújau karoti tásmaadime
sámbhuñjaate anáyoránu sambhogámimaah-
sárvaah- prajaa ánu sámbhuñjate
1.7.2.
sa vaá aN^kháyannivaivaa&nuvaa&kyaamánubrUyaat
| asau hya&nuvaakyaa& bRhaddhya&sau baárhataM hi tádrUpáM
kSiprá evá yaajya&yaa tvareteyaM hí yaajyaa&
rathantaráM hiiyaM raáthantaraM hi tádrUpaM hváyati
vaá anuvaákyayaa práyachati yaajya&yaa tásmaadanuvaakyaa&yai
rUpaM húve hávaamaha aágachedám barhíh-
siidéti yaddhváyati hi táyaa práyachati yaajya&yaa
tásmaadyaajyaa&yai rUpáM viihí havírjuSásva
haviraávRSaaya svaaddhi píba préti yatpra hi táyaa
yachati
1.7.2.
saa yaá purástaallakSaNaá | saanuvaakyaa& syaadasau
hya&nuvaakyaa& tásyaa amúSyaa avástaallákSma
candrámaa nákSatraaNi sUryáh-
1.7.2.
átha yo&páriSTaallakSaNaa | saá yaajyaa& syaadiyaM
hí yaajyaa& tásyaa asyaá upáriSTaallakSmaúSadhayo
vánaspátaya aápo 'gnírimaáh- prajaáh-
1.7.2.
saá ha nve&va sámRddhaanuvaakyaa& | yásyai
prathamaátpadaáddevátaamabhivyaahárati so&
eva sámRddhaa yaajyaa& yásyaa uttamaátpadaáddevátaayaa
ádhi vaSaTkaróti viirya&M vaí devatá 'rcastádubhayáta
evai&tádviirye&Na parigR!hya yásyai devátaayai
havirbhávati tásyai práyachati
1.7.2.
sa vai vaugíti karoti | vaagvaí vaSaTkaaro vaagréto
réta evai&tátsiñcati SaDítyRtávo
vai SaTtadRtúSvevai&tadrétah- sicyate tádRtávo
rétah- siktámimaáh- prájaah- prájanayanti
tásmaadevaM váSaTkaroti
1.7.2.
devaáshca vaa ásuraashca | ubháye praajaapatyaáh-
prajaápateh- pitúrdaayamúpeyuretaávevaa&rdhamaasau
yá evaa&pUryáte táM devaá upaáyanyo&
'pakSiiyáte tamásuraah-
1.7.2.
té devaá akaamayanta | kathaM nvi&mamápi sáMvRñjiimahi
yo& 'yámasuraaNaamíti té 'rcantah- shraámyantashcerustá
etáM haviryajñáM dadRshuryáddarshapUrNamaasau
taábhyaamayajanta taábhyaamiSTvai&tamápi sámavRñjata
1.7.2.
yá eSó 'suraaNaamaásiit | yadaa vaá etaá
ubhaú pariplávete átha maáso bhavati maasasháh-
saMvatsarah- sárvaM vaí saMvatsarah- sárvameva táddevaa
ásuraaNaaM sámavRñjata sárvasmaatsapátnaanásuraannírabhajantsárvamvevai&Sá
etátsapátnaanaaM sáMvRN^kte sárvasmaatsapátnaannírbhajati
yá evámetadvéda
1.7.2.
sa yó devaánaamaásiit | sa yavaáyuvata hi téna
devaa yó 'suraaNaaM só 'yavaa na hi tenaásuraa áyuvata
1.7.2.
átho itaráthaahuh- yá evá devaánaamaásiitsó
'yavaa na hi tamásuraa áyuvata yó 'suraaNaaM sa yavaáyuvata
hi táM devaah- sábdamáhah- ságaraa raátriryavyaa
maásaah- sumékah- saMvatsarah- svéko ha vai naámaitadyátsuméka
íti yávaa ca hi vaa áyavaa yavétiivaátha
yénaitéSaaM hótaa bhávati tádyaavihotramityaácakSate
1.7.3.
1
1.7.3.
yajñéna vaí devaáh- | dívamupódakraamannátha
yo& 'yáM deváh- pashUnaamiiSTe sá ihaa&hiiyata
tásmaadvaastavya& ítyaahurvaástau hí tadáhiiyata
1.7.3.
sa yénaivá devaa dívamupodákraaman | téno
evaárcantah- shraámyantashcerurátha yo& 'yáM
deváh- pashUnaamiíSTe yá ihaáhiiyata
1.7.3.
sá aikSata | áhaasyá haantáryantyu maa yajñaadíti
so& 'nuúccakraama sa aáyatayottaratá upótpede
sá eSá sviSTakR!tah- kaaláh- 1.7.3.té devaá
abruvan | maa vísrakSiiríti te vaí maa yajñaanmaa&ntárgataáhutim
me kalpayatéti tathéti sa sámabRhatsa naa&syatsa
na káM canaa&hinat
1.7.3.
té devaá abruvan | yaávanti no haviíMSi gRhiitaanyábhUvantsárveSaaM
téSaaM hutamúpajaaniita yáthaasmaa aáhutiM kalpáyaamétí
1.7.3.
te 'dhvaryúmabruvan | yathaapUrváM haviíMSyabhíghaarayaíkasmaa
avadaánaaya púnaraapyaayayaáyaatayaamaani kuru táta
ékaikamavadaánamávadyétí
1.7.3.
so 'dhvaryúh- | yathaapUrváM haviíMSyabhyaghaarayadékasmaa
avadaánaaya púnaraápyaayayadáyaatayaamaanyakarottáta
ékaikamavadaánamávaadyattásmaadvaastavya&
ítyaahurvaástu hi tádyajñásya yáddhutéSu
havíh-Su tásmaadyásyai kásyai ca devátaayai
havírgRhyáte sarvátraivá sviSTakR!danvaábhaktah-
sarvátra hye&vai&naM devaá anvaábhajan
1.7.3.
tadvaá agnáya íti kriyate | agnirvai sá devastásyaitaáni
naámaani sharva íti yáthaa praacyaá aacákSate
bhava íti yáthaa baahiikaáh- pashUnaam pátii
rudro& 'gniríti taányasyaáshaantaanyevétaraaNi
naámaanyagnirítyevá shaantátamaM tásmaadagnáya
íti kriyate sviSTakR!ta íti
1.7.3.
té hocuh- | yattváyyamutra satyáyakSmahi tánnah-
svi&STaM kurvíti tádebhyah- svi&STamakarottásmaatsviSTakR!ta
íti
1.7.3.
so 'nuvaakyaa&manuúcya sámpashyati | ye táthaagníM
sviSTakR!tamáyaaDagníragnéh- priyaa dhaámaaniíti
tádaagneyamaájyabhaagamaahaáyaaTsómasya priyaa
dhaámaaniíti tátsaumyamaájyabhaagamaahaáyaaDagnéh-
priyaa dhaámaaniíti tadyá eSá ubhayátraacyutá
aagneyáh- puroDaásho bhávati támaaha
1.7.3.
átha yathaadevatám | áyaaDdevaánaamaajyapaánaam
priyaa dhaámaaniíti tátprayaajaánuyaajaánaaha
prayaajaanuyaajaa vaí devaá aajyapaa yákSadagnerhótuh-
priyaa dhaámaaniíti tádagniM hótaaramaaha tádasmaa
étaaM devaa aáhutiM kalpayitvaáthainenaitadbhuúyah-
sámashaamyanpriyá enaM dhaámannúpaahvayanta
tásmaadevaM sáMpashyati
1.7.3.
taddhaíke | devátaam puúrvaaM kurvantyayaaTkaaraádagnérayaaTsómasyaayaaDíti
tádu táthaa ná kuryaadvíloma ha té yajñé
kurvanti yé devátaam puúrvaaM kurvántyayaaTkaaraádidaM
hí prathamámabhivyaahárannayaaTkaarámevaa&bhivyaahárati
tásmaadayaaTkaarámeva puúrvaM kuryaat
1.7.3.
yákSatsvám mahimaánamíti | yátra vaá
adó devátaa aavaaháyati tadápi svám mahimaánamaávaahayati
tadátah- praaN^nyai& kíM cana svaáya mahimna íti
kriyate tadátra tám priiNaati tátho haasyaiSó
'moghaayaávaahito bhavati tásmaadaaha yákSatsvám
mahimaánamiti
1.7.3.
aá yajataaméjyaa íSa íti | prajaa vaa iSastaá
evai&tádyaayajuúkaah- karoti taá imaáh-
prajaa yájamaanaa arcantyah- shraámyantyashcaranti
1.7.3.
só adhvaraá jaatávedaa juSátaaM haviríti
| tádyajñásyaivai&tatsámRddhimaáshaaste
yaddhí devaá havírjuSánte téna hí
mahajjáyati tásmaadaaha juSátaaM haviríti
1.7.3.
tadyádete átra | yaajyaanuvaakye& ávakLptatame
bhávatastRtiiyasavanaM vaí sviSTakR!dvaishvadevaM vaí
tRtiiyasavanám pipriihi devaáM usható yaviSTheti tádanuvaakyaa&yai
vaishvadevamágne yádadyá vishó adhvarásya
hotaríti tádyaajyaa&yai vaishvadevaM tadyádeté
eváMrUpe bhávatasténo eté tRtiiyasavanásya
rUpaM tásmaadvaá ete átra yaajyaanuvaakye& ávakLptatame
bhavatah-
1.7.3.
te vaí triSTúbhau bhavatah- | vaástu vaá etádyajñásya
yátsviSTakR!daviiryaM vai vaástvindriyáM viirya&M
triSTúbindriyámevai&tádviirya&M vaástau
sviSTakR!ti dadhaati tásmaattriSTúbhau bhavatah-
1.7.3.
uto& anuSTúbhaavevá bhavatah- | vaástvanuSTubvaástu
sviSTakRdvaástaavevai&tadvaástu dadhaati pésukaM
vai vaástu písyati ha prajáyaa pashúbhiryásyaiváM
vidúSo 'nuSTúbhau bhávatah-
1.7.3.
tadu ha bhaallavéyah- | anuSTúbhamanuvaakyaa&M cakré
triSTubhaM yaajyaa&metádubháyam párigRhNaamiíti
saráthaatpapaata sá patitvaá baahumápi shashre
sa párimamRshe yatkimákaraM tásmaadidamaápadíti
sá haitádevá mene yadvíloma yajñé
'karamíti tásmaanna víloma kuryaatsáchandasaavevá
syaataamubhé vaivaa&nuSTúbhaa ubhé vaa triSTúbhau
1.7.3.
sa vaá uttaraardhaádavadyáti | uttaraardhé juhotyeSaa
hye&tásya devásya diktásmaaduttaraardhaádavadyátyuttaraardhé
juhotyetásyai vaí disha údapadyata taM táta
evaa&shamayaMstásmaaduttaraardhaádavadyátyuttaraardhé
juhoti
1.7.3.
sa vaá abhyardhá ivétaraabhya aáhutibhyo juhoti
| ítaraa aáhutii:h- pashávo 'nuprájaayante rudríyah-
sviSTakR!drudríyeNa pashUnprásajedyadítaraabhiraáhutibhih-
saMsR!jette& 'sya gRhaáh- pasháva upamuúryamaaNaa
iiyustásmaadabhyardhá ivétaraabhya aáhutibhyo
juhoti
1.7.3.
eSa vai sá yajñáh- | yéna táddevaa dívamupodákraamanneSá
aahavaniiyó 'tha yá ihaáhiiyata sa gaárhapatyastásmaadetaM
gaárhapatyaatpraáñcamúddharanti
1.7.3.
taM vaá aSTaasú vikrameSvaádadhiita | aSTaákSaraa
vaí gaayatrií gaayatryai&vai&taddívamupótkraamati
1.7.3.
ekaadashasvaádadhiita | ékaadashaakSaraa vaí triSTuptriSTúbhaivai&taddívamupótkraamati
1.7.3.
dvaadashasvaádadhita | dvaádashaakSaraa vai jágatii
jágatyaivai&taddívamupótkraamati naátra
maatraa&sti yátraivá svayam mánasaa mányeta
tadaádadhiita sa yadvaa ápyalpakámiva praáñcamuddhárati
ténaiva dívamupótkraamati
1.7.3.
tádaahuh- | aahavaniíye haviíMSi shrapayeyuráto
vaí devaa dívamupodákraamaMsténo evaárcantah-
shraámyantashcerustásminhaviíMSi shrapayaama tásminyajñáM
tanavaamahaa ítyapaskhalá iva ha sá havíSaaM
yadgaárhapatye shrapáyeyuryajñá aahavaniíyo
yajñé yajñáM tanavaamahaa íti
1.7.3.
uto& gaárhapatya evá shrapayanti | aahavaniíyo
vaá eSa na vaá eSa tásmai yádasminnáshRtaM
shrapáyeyustásmai vaá eSa yádasmiMchUtáM
juhuyurityáto yataráthaa kaamáyeta táthaa kuryaat
1.7.3.
sá haiSá yajñá uvaaca | nagnátaaya vaí
bibhemiíti kaá te 'nagnatétyabhíta evá
maa páristRNiiyuríti tásmaadetádagnímabhítah-
páristRNanti tR!SNaayaa vaí bibhemiíti kaá te
tR!ptiríti braahmaNásyaiva tR!ptimánutRpyeyamíti
tásmaatsáMsthite yajñé braahmaNaM tárpayitavaí
brUyaadyajñámevai&táttarpayati
1.7.4.
prajaápatirha vai svaáM duhitáramabhídadhyau
| dívaM oSásaM vaa mithunye&nayaa syaamíti taaM
sámbabhUva
1.7.4.
tadvaí devaánaamaága aasa | yá itthaM svaáM
duhitáramasmaákaM svásaaraM karotiíti
1.7.4.
té ha devaá Ucuh- | yo& 'yáM deváh- pashUnaamiíSTe
'tisaMdhaM vaá ayáM carati yá itthaM svaáM duhitáramasmaákaM
svásaaraM karóti vídhyemamíti táM rudro&
'bhyaayátya vivyaadha tásya saami rétah- prácaskanda
tathénnUnaM tádaasa
1.7.4.
tásmaadetadR!SiNaabhyánUktam | pitaa yatsvaáM duhitáramadhiSkán
kSmayaa rétah- saMjagmaano níSiñcadíti tádaagnimaarutamítyukthaM
tásmiMstadvyaákhyaayate yáthaa táddevaa rétah-
praajanayaMstéSaaM yadaá devaánaaM kródho vyaidátha
prajaápatimabhiSajyaMstásya táM shalpaM nírakRntantsa
vaí yajñá evá prajaápatih-
1.7.4.
té hocuh- | úpajaaniita yáthedaM naa&muyaásatkániiyo
haáhuteryáthedaM syaadíti
1.7.4.
té hocuh- | bhágaayainaddakSiNata aásiinaaya páriharata
tadbhágah- praáshiSyati tadyáthaahutámevám
bhaviSyatiíti tadbhágaaya dakSiNata aásiinaaya paryaájahrustadbhágo
'vekSaáM cakre tasyaákSiNii nírdadaaha tathénnUnaM
tádaasa tásmaadaahurandho bhága íti
1.7.4.
té hocuh- | no& nve&vaátraashamatpUSNá enatpáriharatéti
tátpUSNé paryaájahrustátpUSaa praásha
tásya dato nírjaghaana tathénnUnaM tádaasa tásmaadaahuradántakah-
pUSéti tásmaadyám pUSNé carúM kurvánti
prápiSTaanaamevá kurvanti yáthaadántakaayaívam
1.7.4.
té hocuh- | no& nve&vaátraashamadbR!haspátaya
enatpáriharatéti tadbR!haspátaye paryaájahruh-
sa bR!haspátih- savitaáramevá prasavaayópaadhaavatsavitaa
vaí devaánaam prasavite&dám me prásuvéti
tádasmai savitaá prasavitaa praásuvattádenaM
savitR!prasUtaM naa&hinattáto 'rvaaciínaM shaantaM tádetánnidaánena
yátpraashitrám
1.7.4.
sa yátpraashitrámavadyáti | yádevaatraáviddhaM
yajñásya yádrudríyaM tádevai&tannírmimiité
'thaapa úpaspRshati shaántiraápastádadbhíh-
shamayatyathéDaam pashuúntsamávadyati
1.7.4.
sa vaí yaavanmaatrámivaivaávadyet | táthaa shalpah-
prácyavate tásmaadyaavanmaatrámivaivaávadyedanyataráta
aájyaM kuryaadadhástaadvopáriSTaadvaa táthaa
khadánnih-sáraNavadbhavati táthaa nísravati
tásmaadanyataráta aájyaM kuryaadadhástaadvopáriSTaadvaa
1.7.4.
sa aájyasyopastiírya | dvírhavíSo 'vadaayaáthopáriSTaadaájyasyaabhíghaarayati
tadyáthaivá yajñásyaavadaánamevámetát
1.7.4.
tanna puúrveNa páriharet | puúrveNa haíke páriharanti
purástaadvaí pratyáñco yájamaanam pasháva
úpatiSThante rudríyeNa ha pashUnprásajedyatpuúrveNa
parihárette& 'sya gRhaáh- pasháva upamUryámaaNaa
iiyustásmaadítyevá tiryakprájihiita tathaá
ha rudríyeNa pashUnná prasájati tiryágevai&naM
nírmimiite
1.7.4.
tatprátigRhNaati | devásya tvaa savitúh- prasave&
'shvínorbaahúbhyaam pUSNo hástaabhyaam prátigRhNaamiíti
1.7.4.
tadyáthaivaa&do bR!haspátih- savitaáram | prasavaáyopaádhaavatsavitaa
vaí devaánaam prasavite&dam me prásuvéti
tádasmai savitaá prasavitaa praásuvattádenaM
savitR!prasUtaM naáhinadevámevai&Sá etátsavitaáramevá
prasavaayópadhaavati savitaa vaí devaánaam prasavite&dám
me prasuvéti tádasmai savitaá prasavitaa prásauti
tádenaM savitR!prasUtaM ná hinasti
1.7.4.
tatpraáshnaati | agnéSTvaasye&na praáshnaamiíti
na vaá agniM kíM caná hinasti tátho hainametanná
hinasti
1.7.4.
tanná dadbhíh- khaadet | nénma idáM rudríyaM
dató hinásadíti tásmaanná dadbhíh-
khaadet
1.7.4.
áthaapa aácaamati | shaántiraápastádadbhih-
shaántyaa shamayaté 'tha parikSaálya paátraM
1.7.4.
áthaasmai brahmabhaagám paryaáharanti | brahmaa vaí
yajñásya dakSiNatá aaste 'bhigoptaa sá etám
bhaagám pratividaaná aaste yátpraashitraM tádasmai
paryaáhaarSustatpraáshiidátha yámasmai brahmabhaagám
paryaaháranti téna bhaagii sa yadáta UrdhvamásaMsthitaM
yajñásya tádabhígopaayati tásmaadvaá
asmai brahmabhaagám paryaáharanti
1.7.4.
sa vaí vaacaMyamá evá syaat | bráhmanprásthaasyaamiityai&tásmaadvácaso
vívRhanti vaá eté yajNáM kSaNvanti ye mádhye
yajñásya paakayajñíyayéDayaa cáranti
brahmaa vaá Rtvíjaam bhiSaktamastádbrahmaa sáMdadhaati
ná ha sáMdadhyaadyádvaavadyámaana aásiita
tásmaadvaacaMyamá evá syaat
1.7.4.
sa yádi puraá maanuSiiM vaácaM vyaaháret | tátro
vaiSNaviimR!caMvaa yájurvaa japedyajño vai víSNustádyajñam
púnaraárabhate tásyo haiSaa praáyashcittih-
1.7.4.
sa yatraáha bráhmanprásthaasyaamiíti tádbrahmaá
japatyetáM te devaa savitaryajñam praáhuríti
tátsavitaáram prasavaayópadhaavati sa hí devaánaam
prasavitaa bR!haspátaye brahmáNa íti bR!haspátirvaí
devaánaam brahmaa tadyá evá devaánaam brahmaa
tásmaa evai&tatpraáha tásmaadaaha bR!haspátaye
brahmáNa íti téna yajñámava téna
yajñápatiM téna maamávéti naátra
tiróhitamivaasti
1.7.4.
máno jUtírjuSataamaájyasyéti | mánasaa
vaá idaM sárvamaaptaM tanmánasaivai&tatsárvaamaapnoti
bR!haspátiryajñámimáM tanotváriSTaM yajñaM
sámimáM dadhaatvíti yadvívRDhaM tatsáMdadhaati
víshve devaása ihá maadayantaamíti sárvaM
vai víshve devaah- sárveNaivai&tatsáMdadhaati sa
yádi kaamáyeta brUyaatprátiSThéti yádyu
kaamáyetaápi naádriyeta
1.8.1.
1
1.8.1.
mánave ha vaí praatáh- | avanégyamudakamaájahruryáthedám
paaNíbhyaamavanéjanaayaahárantyevaM tásyaavanénijaanasya
mátsyah- paaNii aápede
1.8.1.
sá haasmai vaácamuvaada | bibhRhí maa paarayiSyaámi
tvéti kásmaanmaa paárayiSyasiítyaughá
imaah- sárvaah- prajaá nirvoDhaa tátastvaa paarayitaasmiíti
káthaM te bhR!tiríti
1.8.1.
sá hovaaca | yaávadvaí kSullakaa bhávaamo bahvii
vaí nastaávannaaSTraá bhavatyuta mátsya eva
mátsyaM gilati kumbhyaam maágre bibharaasi sá yadaa
taámativárdhaa átha karSuúM khaatvaa tásyaam
maa bibharaasi sa yádaa taámativárdhaa átha
maa samudrámabhyávaharaasi tárhi vaá atinaaSTró
bhavitaasmiíti
1.8.1.
sháshvaddha kaSá aasa | sa hi jyéSThaM várdhaté
'thetithiiM sámaaM tádaughá aagantaa tánmaa
naávamupakalpyópaasaasai sá augha útthite naávamaápadyaasai
tátastvaa paarayitaasmiíti
1.8.1.
támevám bhRtvaá samudrámabhyávajahaara
| sá yatithiiM tatsámaam parididéSa tatithiiM sámaaM
naávamupakálpyopaasaáM cakre sá augha útthite
naávamaápede taM sa mátsya upanyaápupluve tásya
shR!N^ge naavah- paásham prátimumoca ténaitamúttaraM
girimátidudraava
1.8.1.
sá hovaaca | ápiiparaM vaí tvaa vRkSe naávam
prátibaghniiSva taM tú tvaa maá girau sántamudakámantáshchaitsiidyaávadudakáM
samavaáyaattaavattaávadanvávasarpaasiíti sá
ha taávattaavadevaa&nvávasasarpa tadápyetadúttarasya
girermánoravasárpaNamítyaughó ha taah- sárvaah-
prajaá niruvaahaátheha mánurevaíkah- párishishiSe
1.8.1.
sórcaMchraámyaMshcacaara prajaákaamah- | tatraápi
paakayajñéneje sá ghRtaM dádhi mástvaamikSaamítyapsú
juhavaáM cakaara tátah- saMvatsaré yoSitsámbabhUva
saá ha píbdamaanevodéyaaya tásyai ha sma ghRtám
pade sáMtiSThate táyaa mitraaváruNau sáMjagmaate
1.8.1.
taáM hocatúh- kaasiíti | mánorduhitétyaaváyorbrUSvéti
néti hovaaca yá eva maamájiijanata tásyaivaa&hámasmiíti
tásyaamapitvámiiSaate tádvaa jajñau tádvaa
ná jajñaaváti tve&ve&yaaya saa mánumaájagaama
1.8.1.
taáM ha mánuruvaaca kaa&siíti | táva duhitéti
kathám bhagavati máma duhitéti yaá amuúrapsvaáhutiiráhauSiirghRtaM
dádhi mástvaamíkSaaM táto maámajiijanathaah-
saa&shiírasmi taám maa yajñé 'vakalpaya
yajñe cedvaí maavakalpayiSyási bahúh- prajáyaa
pashúbhirbhaviSyasi yaámamúyaa kaáM caashíSamaashaasiSyáse
saá te sárvaa sámardhiSyata íti taámetanmádhye
yajñasyaávaakalpayanmádhyaM hye&tádyajñásya
yádantaraá prayaajaanuyaajaán
1.8.1.
tayaárcaMchraámyaMshcacaara prajaákaamah- | táyemaam
prájaatim prájajñe ye&yam mánoh- prájaatiryaámvenayaa
kaáM caashíSamaáshaasta saa&smai sárvaa
sámaardhyata
1.8.1.
sai&Saá nidaánenaa yadíDaa | sa yó haiváM
vidvaaníDayaa cáratyetaáM haiva prájaatim prájaayate
yaam mánuh- praájaayata yaámvenayaa kaáM caashíSamaashaáste
saa&smai sárvaa sámRdhyate
1.8.1.
saa vaí pañcaavattaá bhavati | pashávo vaa íDaa
paáN^taa vaí pashávastásmaatpañcaavattaá
bhavati
1.8.1.
sá samavadaayeDaam | pUrvaárdhám puroDaáshasya
prashiírya purástaaddhruvaáyai nídadhaati taaM
hótre pradaáya dakSiNaátyeti
1.8.1.
sa hóturiha nílimpati | taddhotaúSThayornílimpate
mánasaspátinaa te hutásyaashnaamiiSé praaNaayéti
1.8.1.
átha hóturiha nílimpati | taddhotaúSThayornílimpate
vaacaspátinaa te hútasyaashnaamyUrjá udaanaayéti
1.8.1.
etáddha vai mánurbibhayaáM cakaara | idaM vaí
me tániSThaM yajñásya yádiyamíDaa paakayajñíyaa
yadvaí ma iha rákSaaMsi yajñaM ná hiMsyuríti
taámetátpuraa rákSobhyah- puraa rákSobhya ítyeva
praápayata tátho evai&naameSá etátpuraa
rákSobhyah- puraa rákSobhya ítyeva praápayaté
'tha yátpratyákSaM ná praashnaáti nedánupahUtaam
praáshnaamiítyetádevai&naaM praápayate yadóSThayornilimpáte
1.8.1.
átha hótuh- paaNaú samávadyati | samávattamevá
satiiM tádenaaM pratyákSaM hótari shrayati táyaatmáMchUtáyaa
hótaa yájamaanaayaashíSamaáshaaste tásmaaddhótuh-
paaNaú samávadyati
1.8.1.
áthopaaMshuúpahvayate | etáddha vai mánurbibhayaáM
cakaaredaM vaí me taniSThaM yajñásya yádiyamíDaa
paakayajñíyaa yadvaí ma iha rákSaaMsi yajñaM
ná hanyuríti taámetátpuraa rákSobhyah-
puraa rákSobhya ítyevo&paaMshuúpaahvayata tátho
evai&naameSa etátpuraa rákSobhyah- puraa rákSobhya
ítyevo&paaMshuúpahvayate
1.8.1.
sa úpahvayate | úpahUtaM rathantaráM sahá pRthivyópa
maáM rathantaráM sahá pRthivyaá hvayataamúpahUtaM
vaamadevyáM sahaa&ntárikSeNópa maaM vaamadevyáM
sahaa&ntárikSeNa hvayataamúpahUtam bRhátsahá
divópa maám bRhátsahá divaá hvayataamíti
tádetaámevai&tádupahváyamaana imaáMshca
lokaánupahváyata etaáni ca saámaani
1.8.1.
úpahUtaa gaávah- sahárSabhaa íti | pashávo
vaa íDaa tádenaam paró 'kSamúpahvayate sahárSabhaa
íti sámithunaamevai&naametadúpahvayate
1.8.1.
úpahUtaa saptáhotréti | tádenaaM saptáhotraa
saumyénaadhvareNópahvayate
1.8.1.
úpahUtéDaa táturiríti | tádenaam pratyákSamúpahvayate
táturiríti sárvaM hye&Saá paapmaánaM
tárati tásmaadaaha táturiríti
1.8.1.
úpahUtah- sákhaa bhakSa íti | praaNau vai sákhaa
bhakSastátpraaNamúpahvayata úpahUtaM hegíti
táchariiramúpahvayate tatsárvaamúpahvayate
1.8.1.
átha pratipadyate | iDópahUtópahUteDópo asmaaM
íDaa hvayataamiDópahUtéti tadúpahUtaamevai&naametátsatiím
pratyákSamúpahvayate yaa vai saásiidgorvai saa&siiccátuSpadii
vai gaustásmaaccaturúpahvayate
1.8.1.
sa vaí catúrupahváyamaanah- | atha naánevópahvayaté
'jaamitaayai jaamí ha kuryaadyadiDópahUteDópahUtétyevo&pahvayetópahUteDéti
veDópahUtéti tádarvaáciimúpahvayata úpahUteDéti
tatpáraaciimúpo asmaaM íDaa hvayataamiti tádaatmaánaM
caivai&tannaa&ntarétyanyátheva ca bhavatiiDópahUtéti
tatpúnararvaáciimúpahvayate tádarvaáciiM
caivai&naametatpáraaciiM cópahvayate
1.8.1.
maanavií ghRtápadiíti | mánurhye&taamagré
'janayata tásmaadaaha maanaviíti ghRtápadiíti
yádevaa&syai gRtám padé samátiSThata tásmaadaaha
ghRtápadiíti
1.8.1.
utá maitraavaruNiíti | yádevá mitraaváruNaabhyaaM
samágachata sá evá maitraavaruNó nyaN^gó
brahmaá devákRtópahUtéti brahmaa hye&SaáM
devákRtópahUtópahUtaa daívyaa adhvaryáva
úpahUtaa manuSyaa& íti taddaívaaMshcaivaa&dhvaryuúnupahváyate
yé ca maanuSaá vatsaa vai daívyaa adhvaryavó
'tha ya ítare té maanuSaáh-
1.8.1.
yá imáM yajñamávaanyé ca yajñápatiM
vardhaaníti | ete vaí yajñámavanti yé
braahmaNaáh- shushruvaáMso 'nUcaanaá ete hye&naM
tanváta etá enaM janáyanti tádu tébhyo
níhnute vatsaá u vaí yajñápatiM vardhanti
yásya hye&te bhuúyiSThaa bhávanti sa hí
yajñápatirvardhate tásmaadaaha yé ca yajñápatiM
várdhaaniti
1.8.1.
úpahUte dyaávaapRthivií pUrvajé Rtaávarii
devií deváputre íti tádime dyaávaapRthivii
úpahvayate yáyoridaM sárvamadhyúpahUto 'yaM
yájamaana íti tadyájamaanamúpahvayate tadyadátra
naáma na gRhNaáti pró 'kSM hyátraashiiryadíDaayaam
maanuSáM ha kuryaadyannaáma gRhNiiyaadvyR&ddhaM vai tádyajñásya
yánmaanuSaM nedvyR&ddhaM yajñé karávaaNiíti
tásmaanna naáma gRhNaati
1.8.1.
úttarasyaaM devayajyaáyaamúpahUta íti | tádasmaa
etájjiivaátumevá paró 'kSamaáshaaste
jiívanhi puúrvamiSTvaathaáparaM yajate
1.8.1.
tádasmaa etátprajaámevá paró 'kSamaáshaaste
| yásya hí prajaa bhávatyamúM lokámaatmanaityáthaasmíMloké
prajaá yajate tásmaatprajóttaraa devayajyaá
1.8.1.
tádasmaa etátpashuúnevá paró 'kSamaáshaaste
yásya hí pashávo bhávanti sa puúrvamiSTvaathaáparaM
yajate
1.8.1.
bhuúyasi haviSkáraNa úpahUta íti | tádasmaa
etájjiivaátumevá paró 'kSamaáshaaste
jiívanhi puúrvamiSTvaátha bhuúyobhUya evá
havíSkaróti
1.8.1.
tádasmaa etátprajaámevá paró 'kSamaáshaaste
yásya hí prajaa bhávatyéka aatmánaa bhavatyáthotá
dashadhaá prajáyaa havíSkriyate tásmaatprajaa
bhuúyo haviSkáraNam
1.8.1.
tádasmaa etátpashuúnevá paró 'kSamaáshaaste
| yásya hí pashávo bhávanti sa puúrvamiSTvaátha
bhuúyobhUya evá haviSkaroti
1.8.1.
eSaa vaá aashiíh- jiíveyam prajaá me syaachríyaM
gacheyamíti tadyátpashuúnaashaáste tachríyamaáshaaste
shriirhí pashávastádetaábhyaamevai&tádaashiírbhyaaM
sárvamaaptaM tásmaadvaá ete átra dvé
aashíSau kriyate
1.8.1.
devaá ma idáM havírjuSantaamíti | tásminnúpahUta
íti tádyajñásyaivaita&tsámRddhimaáshaaste
yaddhí devaá havírjuSánte téna hí
mahajjáyati tásmaadaaha juSantaamíti
1.8.1.
taaM vai praáshnantyeva | naa&gnaú juhvati pashávo
vaa íDaa nétpashuúnagnaú pravRNájaaméti
tásmaannaa&gnaú juhvati
1.8.1.
praaNéSvevá hUyate | hótari tvadyájamaane tvadadhvaryaú
tvadátha yátpUrvaardhám puroDaáshasya prashiírya
purástaaddhruvaáyai nidádhaati yájamaano vaí
dhruvaa tadyájamaanasya praáshitam bhavatyátha yátpratyákSaM
ná praashnaáti nedásaMsthite yajñé praashnaaniítyetádevaa&sya
praáshitam bhavati sárve praáshnanti sárveSu
me hútaasadíti páñca praáshnanti pashávo
vaa íDaa paáN^ktaa vaí pashávastásmaatpáñca
praáshnanti
1.8.1.
átha yátra pratipádyate | táccaturdhaá
puroDaáshaM kRtvaá barhiSádaM karoti tadátra
pitRNaaM bhaájanena cátasro vaá avaantaradísho
'vaantaradísho vaí pitárastásmaaccaturdhaá
puroDaáshaM kRtvaá barhiSádaM karoti
1.8.1.
átha yatraahópahUte dyaávaapRthivii íti | tádagniídha
aádadhaati tádagniitpraáshnaatyúpahUtaa pRthivií
maatópa maám pRthivií maataá hvayataamagniraágniidhraatsvaahópahUto
dyaúSpitópa maaM dyaúSpitaá hvayataamagniraágniidhraatsvaahéti
dyaavaapRthivyo& vaá eSa yadaágniidhrastásmaadevam
praáshnaati
1.8.1.
átha yátraashíSamaashaáste | tájjapati
máyiidamíndra indríyaM dadhaatvasmaanraáyo maghávaanah-
sacantaam asmaákaM santvaashíSah- satyaá nah- santvaashíSa
ítyaashíSaamevai&Sá pratigrahastadyaá evaátrartvíjo
yájamaanaayaashíSa aashaásate taá evai&tátpratigR!hyaatmánkurute
1.8.1.
átha pavitrayormaarjayante | paakayajñiyáyeva vaá
etadíDayaacaariSuh- pavítrapUtaa yadáta UrdhvamásaMsthitaM
yajñásya táttanavaamahaa íti tásmaatpavítrayormaarjayante
1.8.1.
átha té pavítre prastaré 'pisRjati | yájamaano
vaí prastaráh- praaNodaanaú pavítre yájamaane
tátpraaNodaanaú dadhaati tásmaatté pavítre
prastaré 'pisRjati
1.8.2.
1
1.8.2.
te vaá ete úlmuke údUhanti | anuyaajébhyo yaatáyaameva
vaá etádagnírbhavati devébhyo hí yajñámUhivaanbhávatyáyaatayaamnyanuyaajaáMstanavaamahaa
íti tásmaadvaá ete úlmuke údUhanti
1.8.2.
te púnaranusáMsparshayanti | púnarevai&tádagnimaápyaayayantyáyaatayaamaanaM
kurvantyáyaatayaamni yadata urdhvamásaMsthitaM yajñásya
táttanavaamaa íti tásmaatpúnaranusáMsparshayanti
1.8.2.
átha samídhamabhyaádadhaati | sáminddha evai&nametatsámiddhe
yadáta UrdhvamásaMsthitaM yajñásya táttanavaamahaa
íti tásmaatsamídhamabhyaádadhaati
1.8.2.
taaM hotaánumantrayate | eSaá te agne samittáyaa várdhasva
caá ca pyaayasva vardhiSiimáhi ca vayamaá ca pyaasiSiimahiíti
tadyáthaivaa&dáh- samidhyámaanaayaanvaáhaivámevai&tadánvaaha
tádetaddhótuh- kárma sa yádi mányeta
na hótaa vedetyápi svayámeva yájamaanó
'numantrayeta
1.8.2.
átha sámmaarSTi | yunáktyevai&nametádyukto
yadáta UrdhvamásaMsthitaM yajñásya tádvahaadíti
tásmaatsámmaarSTi sakR!tsakRtsámmaarSTi trístrirvaa
ágre devébhyah- sámmRjanti nettáthaa karávaama
yáthaa devébhya íti tásmaatsakR!tsakRtsámmaarSTyájaamitaayai
jaamí ha kuryaadyattrih- puúrvaM triráparaM tásmaatsakR!tsakRtsámmaarSTi
1.8.2.
sa sámmaarSTi | ágne vaajajidvaájaM tvaa sasRvaáMsaM
vaajajítaM sámmaarjmiíti sariSyántamíti
vaa ágra aaha sariSyánniva hi tarhi bhávatyathaátra
sasRvaáMsamíti sasRve&va hyátra bhavati tásmaadaaha
sasRvaáMsamíti
1.8.2.
áthaanuyaajaányajati | yaa vaá eténa yajñéna
devátaa hváyati yaábhya eSá yajñástaayáte
sárvaa vai tattaá iSTaá bhavanti tadyattaásu
sárvaasviSTaasváthaitátpashce&vaanuyájati
tásmaadanuyaajaa naáma
1.8.2.
átha yádanuyaajaanyájati | chándaaMsi vaá
anuyaajaáh- pashávo vaí devaánaaM chándaaMsi
tadyáthedáM pashávo yuktaá manuSye&bhyo
váhantyevaM chándaaMsi yuktaáni devébhyo yajñáM
vahanti tadyátra chándaaMsi devaántsamátarpayannátha
chándaaMsi devaah- sámatarpayaMstadátastatpraágabhUdyacchándaaMsi
yuktaáni devébhyo yajñamávaakSuryádenaantsamátiitRpan
1.8.2.
átha yádanuyaajaanyájati | chándaaMsi vaá
anuyaajaashchándaaMsyevai&tatsáMtarpayati tásmaadanuyaajaányajati
tásmaadyéna vaáhanena dhaaváyettádvimúcya
brUyaátpaáyayatainatsúhitaM kurutétyeSá
u vaáhanasyaapahnavah-
1.8.2.
sa vai khálu barhíh- prathamáM yajati | tadvai kániSThaM
chándah- sádgaayatrií prathamaa chándasaaM yújyate
tádu tádviirye&Naiva yáchyenó bhUtvaa divah-
sómamaáharattadáyathaayatham manyante yatkániSThaM
chándah- sádgaayatrií prathamaa chándasaaM yújyate
'thaátra yathaayatháM devaashchándaaMsyakalpayannanuyaajéSu
nétpaapavasyasamásadíti
1.8.2.
sa vai khálu barhíh- prathamáM yajati | ayaM vaí
lokó barhiróSadhayo barhírasmínnevai&tálloka
óSadhiirdadhaati taá imaá asmíMloka óSadhayah-
prátiSThitaastádidaM sárvaM jágadasyaaM téneyaM
jágatii tajjágatiim prathamaámakurvan
1.8.2.
átha náraasháMsaM dvitiíyaM yajati | antárikSaM
vai náraasháMsah- prajaa vai nárastaá imaá
antárikSamánu vaavadyámaanaah- prajaáshcaranti
yadvai vádati sháMsatiíti vai tádaahustásmaadantárikSaM
náraasháMso 'ntárikSamu vaí triSTuptáttriSTúbhaM
dvitiíyaamakurvan
1.8.2.
áthaagníruttamah- | gaayatrii vaá agnistádgaayatriímuttamaámakurvanneváM
yathaayathéna kLpténa chándaaMsi prátyatiSThaMstásmaadidamápaapavasyasam
1.8.2.
devaányajétyevaa&dhvaryuraáha | deváM-devamíti
sárveSu hótaa devaánaaM vaí devaáh- santi
chándaaMsyevá pashávo hye&SaaM gRhaa hi pashávah-
pratiSTho& hí gRhaashchándaaMsi vaá anuyaajaastásmaaddevaányajétyevaa&dhvaryuraáha
deváM-devamíti sárveSu hótaa
1.8.2.
vasuváne vasudhéyasyéti | devátaayaa evá
vaSaTkriyáte devátaayai hUyate na vaa átra devátaastyanuyaajéSu
devám barhiríti tátra naagnirnéndro na sómo
devo náraasháMsa íti R!ta ékaM cana yo vaa átraagnírgaayatrii
sá nidaánena
1.8.2.
átha yádvasuváne vasudhéyasyéti yájati
| agnirvaí vasuvániríndro vasudheyó 'sti vai
chándasaaM devátend