1.1.1.
vratamúpaiSyan | ántareNaahavaniíyaM ca gaárhapatyaM
ca praaN^ tíSThannapa úpaspRshati tadyádapá
upaspRshátyamedhyo vai púruSo yadánRtaM vádati
téna puútirantarato médhyaa vaa aápo médhyo
bhUtvaá vratamúpaayaaniíti pavítraM vaa aápah-
pavítrapUto vratamúpaayaaniíti tásmaadvaá
apa úpaspRshati
1.1.1.
so 'gnímevaa&bhiíkSamaaNo vratamúpaiti | ágne
vratapate vratáM cariSyaami táchakeyaM tánme raadhyataamítyagnirvaí
devaánaaM vratápatistásmaa evaítatpraáha
vratáM cariSyaami tácchakeyaM tánme raadhyataamíti
naátra tiróhitamivaasti
1.1.1.
átha sáMsthite vísRjate | ágne vratapate vratámacaariSaM
taadashakam tánme raadhiityáshakadye&tadyó yajñásya
saMsthaamágannáraadhi hya&smai yó yajñásya
saMsthaamáganneténa nve&va bhuúyiSThaa iva vratamúpayantyanéna
tve&vópeyaat
1.1.1.
dvayaM vaá idaM ná tRtiíyamasti | satyáM caivaánRtaM
ca satyámevá devaa ánRtam manuSyaa& idámahamánRtaatsatyamúpaimiíti
tánmanuSye&bhyo devaanúpaiti
1.1.1.
sa vaí satyámevá vadet | etaddhavaí devaá
vratáM caranti yátsatyaM tásmaatte yásho yásho
ha bhavati yá eváM vidvaáMtsatyaMvádati
1.1.1.
átha sáMsthite vísRjate | idámahaM yá
evaásmi so& 'smiityámaanuSa iva vaá etádbhavati
yádvratamupaíti na hi tádavakálpate yádbrUyaádidámaháM
satyaadánRtamúpaimiíti tádu khálu púnarmaanuSó
bhavati tásmaadidámahaM yá evaásmi so& 'smiítyeváM
vrataM vísRjeta
1.1.1.
athaáto 'shanaanashanásyaiva | táduhaáSaaDhah-
saavayaso 'nashanamevá vratám mene máno ha vaí
devaá manuSya&syaájaananti tá enametádvratámupayántaM
viduh- praatárno yakSyata iti te& 'sya víshve devaá
gRhaanaágachanti te& 'sya gRheSuúpavasanti sá upavasathah-
1.1.1.
tannve&vaánavakLptam | yó manuSye&Svánashnatsu
puúrvo 'shniiyaadátha kímu yó deveSvánashnatsu
puúrvo 'shniiyaattásmaadu nai&vaa&shniiyaat
1.1.1.
tádu hovaaca yaájñavalkyah- | yádi naa&shnaáti
pitRdevátyo bhavati yádyu ashnaáti devaanátyashnaatiíti
sa yádevaa&shitamánashitaM tádashniiyaadíti
yásya vaí havirná gRhNánti tádashitamánashitaM
sa yádashnaáti tenaápitRdevatyo bhavati yádyu
tádashnaáti yásya havirná gRhNánti téno
devaannaátyashnaati
1.1.1.
sa vaá aaraNyámevaa&shniiyaat | yaá vaaraNyaa óSadhayo
yádvaa vRkSya&M tádu ha smaahaápi bárkurvaarSNo
maásaanme pacata na vaá etésaaM havirgRhNantiíti
tádu táthaa ná kuryaadvriihiyaváyorvaá
etádupajaM yáchamiidhaanyaM tádvriihiyavaávevai&téna
bhuúyaaMsau karoti tásmaadaaraNyámevaáshniiyaat
1.1.1.
sá aahavaniiyaagaaré vaitaaM raátriiM sháyiita
| gaarhapatyaagaaré vaa devaanvaá eSá upaavartate yó
vratámupaíti sa yaánevo&paavárttate téSaamevai&tanmádhye
shete 'dháh- shayiitaadhástaadiva hi shréyasa upacaarah-
1.1.1.
sa vaí praatárapá evá | prathaména kármaNaabhípadyate
'pah- práNayati yajñovaa aápo yajñámevai&tátprathaména
kármaNaabhípadyate taah- práNayati yajñámevai&tadvítanoti
1.1.1.
sa práNayati | kástvaa yunakti sá tvaa yunakti kásmai
tvaa yunakti tásmai tvaa yunaktiítyetaábhirániruktaabhirvyaáhRtibhiránirukto
vaí prajaápatih prajaápatiryajñastátprajaápatimevai&tádyajñáM
yunakti
1.1.1.
yádvevaa&páh- praNáyati | adbhirvaá idaM
sárvamaaptaM tátprathaménaivai&tatkármaNaa
sárvamaapnoti
1.1.1.
yádvevaa&syaátra | hótaa vaadhvaryúrvaa
brahmaa vaágniidhro vaa sváyaM vaa yájamaano naa&bhyaapáyati
tádevaa&syaiténa sárvamaaptám bhavati
1.1.1.
yádvevaa&páh- praNáyati | devaánha vaí
yajñéna yájamaanaaMstaánasurarakSasaáni
rarakSurná yakSyadhva íti tadyadárakSaMstásmaadrákSaaMsi
1.1.1.
táto devaá etaM vájraM dadRshuh- | yádapo vájro
vaa aápo vájro hi vaa aápastásmaadyénaitaa
yánti nimnáM kurvanti yátropatíSThante nírdahanti
tatá etaM vájramúdayachaMstasyaábhaye 'naaSTré
nivaaté yajñámatanvata tátho evai&sá
etaM vájramúdyachati tasyaábhaye 'naaSTré nivaaté
yajñáM tanute tásmaadapah- práNayati
1.1.1.
taá utsicyóttareNa gaárhapatyaM saadayati | yóSaa
vaa aápo vR!SaagnírgRhaa vai gaárhapatyastádgRhéSvevai&tánmithunám
prajánanaM kriyate vájraM vaá eSa udyachati yo&
'páh- praNáyati yo vaa ápratiSThito vájramudyachati
nai&naM shaknotyúdyantuM sáM hainaM shRNaati
1.1.1.
sa yadgaárhapatye saadayati | gRhaa vai gaarhapatyo gRhaa vaí
pratiSThaáyaam pratitiSThati tátho hainameSa vájro
ná hinasti tásmaadgaárhapatye saadayati
1.1.1.
taa úttareNaahavaniíyam práNayati | yóSaa vaa
aápo vRbSaagni&rmithunámevai&tatprajánanaM
kriyata evámiva hí mithunáM kLptámuttarato hi
strii púmaaMsamupashéte
1.1.1.
taa naántareNa sáMcareyuh- | nénmithunáM caryámaaNamántareNa
saMcáraaníti taa naa&tihR!tya saadáyenno& ánaaptaah-
saadayetsa yádatihR!tya saadáyedásti vaá agnéshcaapaáM
ca víbhraatRvyamiva sa yátheva ha tádagnerbhávati
yátraasyaápa upaspRshántyagnau haádhi bhraátRvyaM
vardhayedyádatihRtya saadáyedyádya ánaaptaah-
saadáyenno& haabhistaM kaámamabhyaa&payedyásmai
kaámaaya praNiiyánte tásmaadu samprátyevóttareNaahavaniíyam
práNayati
1.1.1.
átha tR!Naih- páristRNaati | dvandvam paátraaNyudaáharati
shuúrpaM caagnihotrahavaNiiM ca sphyáM ca kapaálaanica
shámyaaM cakRSNaajináM colUkhalamusalé dRSadupala taddásha
dáshaakSaraa vaí viraáDviraaDvaí yajñastádviraájamevaitádyajñámabhisámpaadayatyátha
yáddvandváM dvandvaM vaí viirya&M yadaa vai dvaú
saM rábhete átha tádviirya&m bhavati dvandvaM vaí
mithunám prajánanam mithunámevai&tátprajánanaM
kriyate
1.1.2.
átha shuúrpaM caagnihotrahávaNiiM caádatte |
kármaNo vaaM véSaaya vaamíti yajño vai kárma
yajñaáya hi tásmaadaaha kármaNo vaamíti
véSaaya vaamíti véveSTiiva hí yajñam
1.1.2.
átha vaácaM yachati | vaagvái yajñó 'vikSubdho
yajñáM tanavaa ityátha prátapati prátyuSTaM
rákSah- prátyuSTaa áraatayo níSTaptaM rákSo
níSTaptaa áraataya íti vaa
1.1.2.
devaá ha vaí yajñáM tanvaanaah- | te& 'surarakSasébhya
aasaN^gaádbibhayaáñcakrustádyajñamukhaádevai&tánnaaSTraa
rákSaaMsyató 'pahanti
1.1.2.
átha praíti | urva&ntárikSamánvemiítyantárikSaM
vaa ánu rákSashcaratyamUlámubhayátah- párichinnaM
yáthaayam púruSo 'mUlá ubhayátah- párichinno
'ntárikSamanucárati tadbráhmaNaívaitádantarikSamabha&yamanaaSTráM
kurute
1.1.2.
sa vaa ánasa evá gRhNiiyaat | áno ha vaa ágre
pashce&va vaá idaM yáchaalaM sa yadevaágre tátkaravaaNíti
tásmaadánasa evá gRhNiiyaat
1.1.2.
bhUmaa vaa ánah- | bhUmaa hi vaa ánastásmaadyadaá
bahu bhávatyanovaahya&mabhUdítyaahustádbhUmaánamevai&tadúpaiti
tásmaadánasa evá gRhNiiyaat
1.1.2.
yajño vasánti ná kauSTásya ná kumbhyai
bhástraayai ha smárSayo gR!hNanti tadvR!Siinprati bhástraayai
yájUMSyaasustaányetárhi praákRtaani yajñaadyajñaM
nírmimaa íti tásmaadánasa evágRhNiiyaat
1.1.2.
uto& paatryaí gRaámu tárhyavástadupóhya
gRhNiiyaadyáto yunájaama táto vímuñccanti
1.1.2.
tásya vaá etasyaánasah- | agníreva dhuúragnirhi
vai dhUrátha yá enadváhantyagnídagdhamivaiSaaM
váham bhavatyátha yájjaghánena kastambhiim prá
ugaM védirevaa&sya saá niiDá evá havirdhaánam
1.1.2.
sa dhúramabhímRshati | dhuúrasi dhuúrva dhuúrvantaM
dhuúrva taM yo& 'smaandhuúrvati táM dhUrvayáM
vayaM dhuúrvaama ítyagnirvaá eSa dhúryastámetádatyeSyánbhavati
havírgrahiSyaMstásmaaevai&taanníhnute tátho
haitameSo& 'tiyántamagnirdhúryo ná hinasti
1.1.2.
táddha smaitadaáruNiraaha | adharmaasasho vaá aháM
sapátnaandhUrvaamiítyetáddha sma sa tada&bhyaaha
1.1.2.
átha jaghánena kastambhiímiiSaámabhimR!shya
japati | devaánaamasi váhnitamaM sásnitamam pápritamaM
júSTatamaM devahuútamam |áhrutamasi havirdhaánaM
dR!Mhasva maá hvaarityána evai&tadúpastautyúpastutaadraatámanaso
havírgRhNaaniíti maá te yajñápatirhvaarSiidíti
yájamaano vaí yajñápatistadyájamaanaayaivai&taduhvalaamaáshaaste
1.1.2.
athaákramate | víSNustvaa kramataamíti yajño
vai víSNuh- sá devébhya imaaM víkraantiM vícakrame
yai&SaamiyaM víkraantiridámevá prathaména
padéna paspaaraáthedámantárikSaM dvitiíyena
dívamuttaménaitaámvevai&Sá etásmai
víSNuryajño víkraantiM víkramate
1.1.2.
átha prékSate | uru vaátaayéti praaNo vai vaátastadbráhmaNaiv
aitátpraaNaáya vaátaayorugaayáM kurute
1.1.2.
athaápaasyati | ápahataM rákSa íti yadyátra
kíñcidaapannam bhávati yádyu naa&bhye&vá
mRshettánnaaSTraá evai&tadrákSaaM syató
'pahanti
1.1.2.
áthaabhípadyate | yáchantaam pañcáti
páñca vaá imaá aN^gúlayah- paáN^kto
vaí yajñastádyajñámevai&tadátra
dadhaati
1.1.2.
átha gRhNaati | devásya tvaa savitúh- prasave&
'shvínorbaahúbhyaam pUSNo hástaabhyaam agnáye
júSTaM gRhNaamiíti savitaa vaí devaánaam prasavitaa
tátsavitR!prasUta evai&tádgRhNaatyashvínorbaahúbhyaamítyashvínaavadhvaryuú
pUSNo hástaabhyaamíti pUSaá bhaagadughó 'shanam
paaNíbhyaamupanidhaataá satyáM devaa ántammanuSyaa&státsatyénaivai&tádgRhNaati
1.1.2.
átha devátaayaa aádishati | sárvaa ha vaí
devátaa adhvaryúM havírgRhiiSyántamúpatiSThante
máma naáma grahiiSyati máma naáma grahiiSyatiíti
taábhya evai&tátsahá satiibhyó 'samadaM
karoti
1.1.2.
yádvevá devátaayaa aadisháti | yaávatiibhyo
ha vaí devátaabhyo haviíMSi gRhyánta R:Námu
haiva taasténa manyante yádasmai taMkaámaM samardháyeyuryatkaamyaá
gRhN aáti tásmaadvaí devátaay: aádishatyevámevá
yathaapUrváM haviíMSi gRhiitvaa
1.1.2.
áthaabhímRshati | bhUtaáya tvaa naáraataya íti
tadyáta evá gRhNaáti tádevai&tatpúnaraápyaayayati
1.1.2.
átha praaN^prékSate | sva&rabhivíkhyeSamíti
párivRtamiva vaá etadáno bhavati tádasyaitaccákSuh-
paapmágRhiitamiva bhavati yajño vai sva&ráhardevaah-
suúryastatsva&revai&tadáto bhivípashyati
1.1.2.
athaávarohati | dR!MhantaaM dúryaah- pRthivyaamíti
gRhaa vai dúryaasté hetá iishvaró gRhaa yájamaanasya
yo& 'syaiSo& 'dhvaryúryajñéna cárati
tám prayántamánu prácyotostásyeshvarah-
kúlaM víkSobdhostaánevai&tádasyaám
pRthivyaáM dRMhati táthaa naa&nuprácyavante táthaa
na víkSobhante tásmaadaaha dR!MhantaaM dúryaah- pRthivyaamityátha
praítyurva&ntárikSamánvemiíti so& 'saáveva
bándhuh-
1.1.2.
sa yásya gaárhapatye haviíMSi shrapáyanti |
gaárhapatye tásya paátraaNi sáMsaadayanti jagháneno
tárhi gaárhapatyaM saadayedyásyaahavaniíye haviíMSi
shrapáyantyaahavaniíye tásya paátraaNi sáMsaadayanti
jagháneno tárhyaahavaniíyaM saadayetpRthivyaástvaa
naábhau saadayaamiíti mádhyaM vai naábhirmádhyamábhayaM
tásmaadaaha pRthivyaástvaa naábhau saadayaamiityádityaa
upástha ítyupástha ivainadabhaarSuríti vaá
aahuryatsúguptaM gopaayánti tásmaadaahaádityaa
upástha ityágne havyáM rakSéti tádagnáye
caivai&táddhavíh- paridádaati gúptyaa asyaí
ca pRthivyai tásmaadaahaágne havyáM rakSéti
1.1.3.
pavítre karoti | pavítre stho vaiSNavyaa&víti yajño
vai víSNuryajñíye stha ítyevai&tádaaha
1.1.3.
te vai dvé bhavatah- | ayaM vaí pavítraM yo& 'yam
pávate so& 'yaméka ivaivá pavate so& 'yam púruSe
'ntah- práviSTah- praáN^ca pratyáN^ca taávimaú
praaNodaanau tádetásyaivaánu maátraaM tásmaaddvé
bhavatah-
1.1.3.
átho ápi triíNi syuh- | vyaano hí tRtiíyo
dve nve&vá bhavatastaábhyaametaah- prókSaNiirutpuúya
taábhih- prókSati tadyádetaábhyaamutpunaáti
1.1.3.
vRtró ha vaá idaM sárvaM vRtvaá shishye | yádidamántareNa
dyaávaapRthivii sa yádedaM sárvaM vRtvaá shishye
tásmaadvRtro naáma
1.1.3.
tamíndro jaghaana | sá hatah- puútih- sarváta
evaa&po& 'bhiprá susraava sarvátaiva hya&yáM
samudrastásmaadu haíkaa aápo biibhatsaáñcakrire
taá upáryuparyátipupruvire 'tá imé darbhaastaá
haitaa ánaapUyitaa aapó 'sti vaa ítaraasu sáM
sRSTamiva yádenaa vRtrah- puútirabhipraásravattádevaa&saametaábhyaam
pavítraabhyaamápahantyátha médhyaabhirevaa&dbhih-
prókSati tásmaadvaá etaábhyaamútpunaati
1.1.3.
sa útpunaati | savitúrvah- prasava útpunaamyáchidreNa
pavítreNa suúryasya rashmíbhiríti savitaa vaí
devaánaam prasavitaa tátsavitR!prasUta evai&tadútpunaatyáchidreNa
pavítreNéti yo vaá ayam pávata eSó 'chidram
pavítrameténaitádaaha suúryasya rashmíbhirítyete
vaá utpavitaáro yatsuúryasya rashmáyastásmaadaaha
suúryasya rashmíbhiríti
1.1.3.
taáh- savyé paaNaú kRtvaá | dakSiNenódiN^gayatyúpastautyevai&naa
etánmaháyatyeva déviiraapo agreguvo agrepuva íti
devyo& hyaápastásmaadaaha déviiraapa ítyagreguva
íti taa yátsamudraM gáchanti ténaagregúvo
'grepuva íti taa yátprathamaah- sómasya raájño
bhakSáyanti ténaagrepuvó 'gra imámadyá
yajñaM nayataágre yajñápatiM sudhaátuM
yajñápatiM devayúvamíti saadhú yajñáM
saadhu yájamaanamítyevai&tádaaha
1.1.3.
yuSmaa índro 'vRNiita vRtratuúrya íti | etaá
u hiindró 'vRNiita vRtréNa spárdhamaana etaábhirhye&namáhaMstásmaadaaha
yuSmaa índro 'vRNiita vRtratuúrya íti
1.1.3.
yUyamíndramavRNiidhvaM vRtratuúrya íti | etaá
u hiindramávRNata vRtréNa spárdhamaanametaábhirhye&namáhaMstásmaadaaha
yUyamíndramavRNiidhvaM vRtratuúrya 'íti
1.1.3.
prókSitaa stheti | tádetaábhyo níhnuté
'tha havih- prókSatyéko vai prókSaNasya bándhurmédhyamevai&tátkaroti
1.1.3.
sa prókSati agnáye tvaa júSTam prókSaamiíti
tadyásyai devátaayai havirbhávati tásyai médhyaM
karotyevámevá yathaapUrváM haviíMSi prokSya
1.1.3.
átha yajñapaatraáNi prókSati | daívyaaya
kármaNo shundhadhvaM devayajyaáyaa íti daívyaaya
hi kármaNo shúndhati devayajyaáyai yadvó 'shuddhah-
paraajaghnúridáM vastáchundhaamiíti tadyádevai&SaamatraáshuddhastákSaa
vaanyó vaamedhyah- káshcitparaahánti tádevai&SaametádadbhirmédhyaM
karoti tásmaadaaha yadvó 'shuddhaah- paraajaghnúridáM
vastáchundhaamiíti
1.1.4.
átha kRSNaajinamaádatte | yájñasyaivá
sarvatvaáya yajñó ha devebhyó 'pacakraama sa
kR!SNo bhUtvaá cacaara tásya devaá anuvídya
tvácamevaa&vachaayaájahruh-
1.1.4.
tásya yaáni shuklaáni ca kRSNaáni ca lómaani
| taányRcaáM ca saámnaaM ca rUpaM yaáni shuklaáni
taáni saámnaaM rUpaM yaáni kRSNaáni taányRcaaM
yádi vétarathaa yaányevá kRSNaáni taáni
saamnaáM rUpaM yaáni shuklaáni taányRcaaM yaányevá
babhruúNiiva háriiNi taáni yájuSaaM rUpam
1.1.4.
saiSaá trayií vidyaá yajñah- | tásyaa
etachílpameSa várNastadyátkRSNaajinam bhávati
yajñasyaivá sarvatvaáya tásmaatkRSNaajinamádhi
diikSante yajñásyaivá sarvatvaáya tasmaadadhyavahánanamadhipéSaNam
bhavatyáskannaM havírasadíti tadyádevaátra
taNDuló vaa piSTáM vaa skándaattádyajñé
yajñah- prátitiSThaadíti tasmaadadhyavahánanamadhipéSaNam
bhavati
1.1.4.
átha kRSNaajinamaádatte | shármaasiíti cárma
vaá etatkR!SNasya tádasya tánmaanuSaM sharma devatraa
tásmaadaaha shármaasiíti tadávadhUnotyávadhUtaM
rakSó 'vadhUtaa áraataya íti tánnaaSTraá
evai&tadrákSaMsyató 'pahantyatinátyeva paátraaNyávadhUnoti
yadya&syaamedhyamábhUttadya&syaitádavadhUnóti
1.1.4.
tátpratiiciínagriivamúpastRNaati | ádityaastvágasi
práti tvaáditirvettvítiiyaM vaí pRthivyáditistásyaa
asyai tvagyádidámasyaamádhi kíñca tásmaadaahaádityaastvágasiíti
práti tvaáditirvettvíti práti hi svah- sáM
jaaniite tátsaMjñaamevai&tátkRSNaajinaáya
ca vadati nédanyo& 'nyáM hinásaata ítyabhiníhitamevá
savyéna paaNínaa bhavati
1.1.4.
átha dakSiNénoluúkhalamaáharati | nédihá
puraá naaSTraa rákSaaMsyaavishaaníti braahmaNo hi rákSasaamapahantaa
tásmaadabhiníhitameva savyéna paaNínaa bhávati
1.1.4.
átholuúkhalaM nídadhaati | ádrirasi vaanaspatyo
graávaasi pRthúbuDhna íti vaa tadyáthaivaa&dah-
sómaM raájaanaM graávabhirabhiSuNvántyevámevai&tádulUkhalamusalaábhyaaM
dRSadupalaábhyaaM haviryajñámabhíSuNotyádraya
íti vai téSaamékaM naáma tásmaadaahaádrirasiíti
vaanaspatya íti vaanaspatyo hye&Sa graávaasi pRthúbudhna
íti graávaa hye&Sá pRthúbudhno hye&Sa
práti tvaádityaastvágvettvíti tátsaMjñaámevai&tátkRSNaajinaáya
ca vadati nédanyo& 'nyáM hinásaata iti
1.1.4.
átha haviraávapati | agnéstanuúrasi vaacó
visárjanamíti yajño hi ténaagnéstanuúrvaacó
visárjanamíti yaaM vaá amuúM havírgrahiiSyanvaácaM
yáchatyátra vai taM vísRjate tadyádetaamátra
vaácaM visRjáta eSa hí yajña uluúkhale
pratyáSThaadeSa hi praásaari tásmaadaaha vaacó
visárjanamíti
1.1.4.
sa yádidám puraá maanuSiiM vaácaM vyaaháret
| tátro vaiSNaaviimR!caM vaa yájurvaa japedyajño vai
víSNustádyajñam púnaraárabhate tásyo
haiSaa praáyashcittirdeváviitaye tvaa gRhNaamiíti devaánavadítyu
hí havírgRhyate
1.1.4.
átha músalamaádatte | bRhádgraavaasi vaanaspatya
íti bRhádgraavaa hye&Sá vaanaspatyo hye&Sa
tadávadadhaati sá idáM devébhyo havíh-
shamiiSva sushámi shamiiSvéti sá idáM devébhyo
havih- sáMskuru saadhusaMskRtaM sáMskurvítyevai&tádaaha
1.1.4.
átha haviSkR!tamúdvaadayati | háviSkRdéhi háviSkRdehiíti
vaagvaí haviSkRdvaácamevai&tadvísRjate vaágu
vaí yajñastádyajñámévaitatpúnarúpahvayate
1.1.4.
taáni vaá etaáni | catvaári vaaca ehiíti
braahmaNasyaágahyaádravéti vaíshyasya ca raajanya&bandhoshcaádhaavéti
shUdrásya sa yádevá braahmaNásya tádaahaitaddhí
yajñíyatamametádu ha vaí vaacah- shaantátaM
yadehiíti tásmaadehiítyevá brUyaat
1.1.4.
táddha smaitátpuraá | jaayai&vá haviSkR!dupóttiSThati
tádidamápyetárhi yá eva káshcopóttiSThati
sa yátraiSá haviSkR!tamudvaadáyati tadéko dRSadupalé
samaáhanti tadyádetaamátra vaácam pratyudvaadáyanti
1.1.4.
mánorha vaá R:Sabhá aasa | tásminnasuraghnií
sapatnaghnii vaakpráviSTaasa tásya ha sma shvasáthaadraváthaadasurarakSasaáni
mRdyámaanaani yanti te haásuraah- sámUdire paapáM
vata no 'yámRSabháh- sacate kathaM nvi&máM dabhnuyaaméti
kilaataakulii íti haasurabrahmaávaasatuh-
1.1.4.
taú hocatuh- | shraddhaádevii vai mánuraavaM nú
vedaavéti taú haagátyocaturmáno yaajáyaava
tvéti kenétyanénarSabheNéti tathéti tasyaálabdhasya
sa vaagápacakraama
1.1.4.
saa mánorevá jaayaám manaaviim právivesha |
tásyai ha sma yátra vádantyai shRNvánti táto
ha smaivaa&surarakSasaáni mRdyámaanaani yanti te haásuraah-
sámUdira ito vaí nah- paápiiyah- sacate bhuúyo
hí maanuSii vaagvádatiíti kilaataakulií haivo&catuh-
shraddhaádevo vai mánuraavaM nve&vá vedaavéti
taú haagátyocaturmáno y
aajáyaava tvéti kenétyanáyaivá jaayayéti
tathéti tásyaa aálabdhaayai saa vaagápacakraama
1.1.4.
saá yajna=ámevá yajñapaátraaNi právivesha
| táto hainaaM ná shekaturnírhantuM saiSaa&suraghnii
vaagúdvadati sa yásya haiváMvidúSa etaamátra
vaácam pratyudvaadáyanti paápiiyaaMso haivaa&sya
sapátnaa bhavanti
1.1.4.
sá samaáhanti | kukkúTo 'si mádhujihva íti
mádhujihvo vai sá devébhya aásiidviSájihvó
'surebhyah- sa yó devébhya aásiih- sána edhiítye
vai&tádaahéSamuúrjamaávada tváyaa
vayáM saN^ghaatáM saN^ghaataM jeSméti ná:tra
tiróhitamivaasti
1.1.4.
átha shuúrpamaádatte | varSávRddhamasiíti
varSávRddhaM hye&tadyádi naDaánaaM yádi
veNUnaaM yádiiSiíkaaNaaM varSámuhyevai&taá
vardhayati
1.1.4.
átha havirnírvapati | práti tvaa varSávRddhaM
vettvíti varSávRddhaa ú hyevai&te yádi vriiháyo
yádi yávaa varSámuhye&vai&taánvardháyati
tátsaMjñaámevai&tachuúrpaaya ca vadati nédanyo&
'nyáM hinásaata íti
1.1.4.
átha níSpunaati | páraapUtaM rákSah- páraapUtaa
áraataya ityátha túSaanpráhantyápahataM
rákSa íti tánnaaSTraá evai&tadrákSaaMsyató
'pahanti
1.1.4.
athaápavinakti | vaayúrvo vívinaktvítyayaM vaí
vaayúryo 'yam pávata eSa vaá idaM sárvaM vívinakti
yádidaM kíMca vivicyáte tádenaaneSá evai&tad
vívinaktisá yadai&tá etátpraapnuvánti
yátrainaan adhyapavínakti
1.1.4.
athaánumantrayate | devó vah- savitaa híraNyapaaNih-
prátigRbhNaatvaáchidreNa paaNínaa súpratigRhiitaa
asannityátha tríh- phaliikaroti trivRddhí yajñah-
1.1.4.
taddhaíke devébhyah- shundhadhvaM devébhyah- shundhadhvamíti
phaliíkurvanti tádu táthaa ná kuryaadaádiSTaM
vaá etáddevátaayai havírbhavatyáthaitádvaishvadeváM
karoti yadaáha devébhyah- shundhadhvamíti tátsamádaM
karoti tásmaadu tUSNiímevá phaliíkuryaat
1.2.1.
sa vaí kapaálaanyevaa&nyatará upadádhaati
| dRSadupalé anyatarastadvaá etádubháyaM sahá
kriyate tadyádetádubháyaM sahá kriyáte
1.2.1.
shíro ha vaá etádyajñásya yátpuroDaáshah-
sa gaányeve&maáni shiirSNáh- kapaálaanyetaányevaa&sya
kapaálaani mastíSka evá piSTaáni tadvaá
etadékamáN^gamékaM saha karavaava samaanáM karavaavéti
tásmaadvaá etádubháyaM sahá kriyate
1.2.1.
sa yáh- kapaálaanyupadádhaati | sá upaveSamaádatte
dhRSTirasiíti sa yádenenaagníM dhR!SNívopacárati
téna dhR!STirátha yádenena yajñá upaalábhata
úpeva vaá enenaitádveSTi tásmaadupaveSo naáma
1.2.1.
téna praacó 'N^gaaraanúdUhati | ápaagne agnímaamaádaM
jahi níSkravyaádaM sedhétyayaM vaá aamaadyénedám
manuSyaa&h- paktvaa&shnantyátha yéna púruSaM
dáhanti sá kravyaádetaávevai&tádubhaávató
'pahanti
1.2.1.
athaáN^gaaramaáskauti | aá devayájaM vahéti
yó devayaaT tasmin haviíMSi shrapayaama tásminyajñáM
tanavaamahaa íti tásmaadvaaaáskauti
1.2.1.
tám madhyaména kapaálenaabhyúpadadhaati | devaá
ha vaí yajñáMtanvaanaaste& 'surarakSasébhya
aasaN^gaádbibhayaáMcakrurnenno 'dhástaannaaSTraa rákSaaMsyupottíSThaanítyágnirhi
rákSasaamapahantaa tásmaadevamúpadadhaati tadyádeSá
eva bhávati naa&nyá eSa hi yájuSkRto médhyastásmaanmadhyaména
kapaálenaabhyúpadadhaati
1.2.1.
sa úpadadhaati | dhruvámasi pRthiviíM dRMhéti
pRthivyaá evá rUpéNaitádevá dRMhatyeténaiva
dviSántam bhraátRvyamávabaadhate brahmaváni
tvaa kSatraváni sajaatavanyúpadadhaami bhraátRvyasya
vadhaayéti bahvii vai yájuh svaashiistadbráhma ca kSatraM
caáshaasta ubhé viirya& sajaatavaniíti bhUmaa vaí
sajaataastádbhUmaánamaáshaasta upádadhaami bhraátRvyasya
badhaayéti yádi naa&bhicáredyádya abhicáredamúSya
badhaayéti brUyaadabhiníhitamevá savyásya paaNéraN^gúlyaa
bhávati
1.2.1.
athaáN^gaaramaáskauti | nédihá puraá
naaSTraa rákSaaMsyaavishaaníti braahmaNo hi ráksasaamapahantaa
tásmaadabhiníhitameva savyásya paaNéraN^gúlyaa
bhávati
1.2.1.
athaáN^gaaramádhyUhati | ágne bráhma gRbhNiiSvéti
nédihá puraá naaSTraa rákSaaMsyaavishaanítyagnirhi
rákSasaamapahantaa tásmaadenamádhyUháti
1.2.1.
átha yátpashcaattadúpadadhaati | dharúNamasyantárikSaM
dRMhétyantárikSasyaivá rUpéNaitádevá
dRMhatyeténaivá dviSántam bhraátRvyamávabaadhate
brahmaváni tvaa kSatraváni sajaatavanyúpadadhaami bhraátRvyasya
badhaayeti
1.2.1.
átha yátpurástaattadúpadadhaati | dhartrámasi
dívaM dRMhéti divá evá rUpéNaitádevá
dRMhatyeténaivá ... badhaayeti
1.2.1.
átha yáddakSiNatastadúpapadhaati | víshvaabhyastvaáshaabhya
úpadadhaamiíti sa yádimaáMllokaanáti
caturthamásti vaa ná vaa ténaivai&táddviSántam
bhraátRvyamávabaadhaté 'naddhaa vai tadyádimaáMllokaanáti
caturthamásti vaa na vaánaddho tadyadvíshvaa aáshaastásmaadaaha
víshvaabhyastvaáshaabhya úpadadhaamiíti tUSNiíM
vaivetaraaNi kapaálaanyupadádhaati cíta sthordhvacíta
íti vaa
1.2.1.
athaáN^gaarairabhyU&hati | bhR!gUNaamáN^girasaaM tápasaa
tapyadhvamítyetadvai téjiSTham! téjo yádbhRgvaN^girásaaM
sútaptaanyasanníti tásmaadenámabhyU&hati
1.2.1.
átha yó dRSadupalé upadádhaati | sá kRSNaajinamaádatte
shármaasiíti tadávadhUnotyávadhUtaM rakSó
'vadhUtaa áraataya íti so& 'saáveva bándhustátpratiiciínagriivamúpastRNaatyádityaastvágasi
práti tvaáditirvettvíti so& 'saáveva bándhuh-
1.2.1.
átha dRSádamúpadadhaati | dhiSáNaasi parvatii
práti tvaádityaastvágvettviti dhiSáNaa hí
parvatii hi práti tvaádityaastvágvettvíti tátsaMjñaámevai&tátkRSNaajinaáya
ca vadati nédanyo& 'nyáM hínasaava ítiiyámevai&Saá
pRthivií rUpeNa
1.2.1.
átha shámyaamudiíciinaagraamúpadadhaati | divá
skambhaniírasiítyantárikSamevá rUpéNaantárikSeNa
hii&me dyaávaapRthivii víSTabdhe tásmaadaaha divá
skambhaniírasiiti
1.2.1.
athópalaamúpadadhaati | dhiSáNaasi paarvatéyii
práti tvaa parvatii vettvíti kániiyasii hye&Saa
duhite&va bhávati tásmaadaaha paarvateyiíti práti
tvaa parvatií vettvíti práti hi svah- sáMjaaniite
tátsaMjñaámevai&táddRSadupalaábhyaaM
vadati nédanyo& 'nyáM hinásaata íti dyaúrevai&Saa
rUpéNa hánU evá dRSadupaléjihvai&va shámyaa
tásmaachamyayaa samaáhanti jihváyaa hi vádati
1.2.1.
átha havirádhivapati | dhaanya&masi dhinuhí devaaníti
dhaanya&M hí devaándhinávadítyu hí
havírgRhyate
1.2.1.
átha pinaSTi | praaNaáya tvodaanaáya tvaa vyaanaáya
tvaa diirghaamánu prásitimaáyuSe dhaamíti próhati
devó vah- savitaa híraNyapaaNih- prátigRbhNaatváchidreNa
paaNínaa cákSuSe tvéti
1.2.1.
tadyádevám pináSTi | jiivaM vaí devaánaaM
havíramR!tamamR!taanaamáthaitádulUkhalamusalaábhyaaM
dRSadupalaábhyaaM haviryajñáM ghnanti
1.2.1.
sa yadaáha | praaNaáya tvodaanaáya tvéti tatpraaNodaanaú
dadhaati vyaanaáya tvéti tádvyaanáM dadhaati
diirghaamánu prásitimaáyuSe dhaamiti tadaáyurdadhaati
devó vah- savitaa híraNyapaaNih- prátigRbhNaatvachidreNa
paaNínaa súpratigRhiitaanyasanníti cákSuSe tvéti
taccákSurdadhaatyetaáni vai jiívato bhavantyevámu
haitájjiivámevá devaánaaM havirbhávatyamR!tamamR!taanaaM
tásmaadevám pinaSTi piMSanti piSTaányabhii&ndhate
kapaálaani
1.2.1.
athaíka aajyaM nírvapati | yadvaa aádiSTaM devátaayai
havírgRhyáte yaavaddevátyaM tádbhavati taditareNa
yájuSaa gRhNaati na vaá etatkásyai caná devátaayai
havírgRhNannaádishati yadaájyaM tásmaadániruktena
yajuSaa gRhNaati mahiínaam páyo 'siiti mahya& íti
ha vaa etaásaaméke naama yadgávaaM taásaaM vaá
etatpáyo bhavati tásmaadaaha mahiínaam páyo
'siítyevámu haasyaitatkhálu yájuSaivá
gRhiitám bhavati tásmaadvevaa&ha mahiínaam páyo
'siíti
1.2.2.
pavítravati sámvapati | paatryaám pavítre avadhaáya
devásya tvaasavitúh- prasave& 'shvinorbaahúbhyaam
pUSNo hástaabhyaaM sámvapaamiíti so& 'saávevai&tasya
yájuSo bándhuh-
1.2.2.
áthaantarvedyúpavishati | athaíka upasárjaniibhiraíti
taa aánayati taah- pavítraabhyaam prátigRhNaati samaápa
óSadhiibhiríti saMhye&tadaápa oSadhiibhiretaábhih-
piSTaábhih- samgáchante samóSadhayo rásenéti
saMhye&tadóSadhayo rásenaitaáh- piSTaá adbhíh-
saMgáchanta aápo hye&taásaaM r!asah- sáM
revátiirjagatiibhih- pRcyantaamíti revátya aapo jágatya
óSadhayastaá u hye&tádubháyyah- sampRcyánte
sam mádhumatiirmádhumatiibhih- pRcyantaamíti saM rásavatyo
rásavatiibhih- pRcyantaamítyévaitádaaha
1.2.2.
átha sáMyauti | jánayatyai tvaa sáMyaumiíti
yáthaa vaa ádhivRkto 'gnerádhi jaáyetaivaM vai
tatsáMyauti
1.2.2.
átha dvedhaá karoti | yádi dvé havíSii
bhávatah- paurNamaasyaaM vai dvé haviSii bhavatah- sa yátra
púnarna saMhaviSyaMtsyaattádabhímRshatiidámagnéridámagniiSómayoríti
naánaa vaa etadágre havírgRhNanti tátsahaávaghnanti
tátsahá piMSanti tatpúnarnaánaa karoti tásmaadevámabhímRshatyadhivRNáktyevai&Sá
puroDaáshamadhishrayatyasaavaájyam
1.2.2.
tadvaá etát | ubháyaM sahá kriyate tadyádetádubháyaM
sahá kriyáte 'rdhó ha vaá eSá aatmáno
yajñasya yadaájyamardho yádihá havirbhávati
sa yáshcaasaávardho yá u caayámardhastaá
ubhaávagniM gamayaavéti tásmaadvaá etádubháyaM
sahá kriyata evámu háiSa aatmaá yajñásya
sáMdhiiyate
1.2.2.
so 'saavaájyamádhishrayati | iSe tvéti vR!STyai tádaaha
yadaáheSe tvéti tatpúnarúdvaasayatyUrje tvéti
yo vRSTaadUrgráso jaáyate tásmai tádaaha
1.2.2.
átha puroDaáshamádhivRNakti | dharmo& 'siíti
yajñámevai&tátkaroti yáthaa gharmám
pravRMjyaádevam právRNakti vishvaáyuríti tadaáyurdadhaati
1.2.2.
tám prathayati | urúprathaa urú prathasvéti
pratháyatyevai&nametádur!u te yajñápatih-
prathataamíti yájamaano vaí yajñápatistadyájamaanaayaivai&tadaashíSamaáshaaste
1.2.2.
taM ná satraá pRthú kuryaat | maanuSáM ha kuryaadyátpRthúM
kuryaadvyR&ddhaM vai tádyajñásya yánmaanuSaM
nedvyR&ddhaM yajñó karávaaNiíti tásmaanná
satraá pRthúM kuryaat
1.2.2.
ashvashaphamaatráM kuryaadítyu haíka aahuh- | kastádveda
yaávaanashvashapho yaávantamevá svayam mánasaa
ná satraá pRthum mányetaiváM kuryaat
1.2.2.
támadbhírabhímRshati | sakRdvaa trírvaa tadyádevaa&syaátraavaghnánto
vaa piMSanto vaa kSiNvánti vaa ví vaa vRhánti shaántiraápastádadbhih-
shaántyaa shamayati tádadbhih- sáMdadhaati tásmaadadbhírabhímRshati
1.2.2.
so 'bhímRshati | agníSTe tvácam maá hiM siidítyagnínaa
vaá enametádabhitapsyánbhavatyeSá te tvácam
maá hiMsiidítyevai&tadaaha
1.2.2.
tam páryagniM karoti | áchidramevai&nametádagnínaa
párigRhNaati nédenaM naaSTraa rákSaaMsi pramRshaanítyagnirhi
rákSasaamapahantaa tásmaatparyagniM karoti
1.2.2.
táM shrapayati | devástvaa savitaá shrapayatvíti
na vaá etásya manuSya&h- shrapayitaá devo hye&Sa
tádenaM devá éva savitaa shrapayati várSiSTé
'dhi naáka íti devatro& etádaaha yadaáha
várSiSTé 'dhi naáka íti támabhímRshati
pRtáM vedaaniíti tásmaadvaá abhímRshati
1.2.2.
so 'bhímRshati | maá bhermaa sáMvikthaa íti
maa tvám bheSiirmaasáMvikthaa yáttvaahamámaanuSaM
sántam maanúSo 'bhimRshaamiítyevai&tádaaha
1.2.2.
yadaá shRtó 'thaabhívaasayati | nédenamupáriSTaannaaSTraa
rákSaaMsyavapáshyaaníti nédvevá nagná
iva muSitá iva sháyaataaítyu caiva tásmaadvaá
abhívaasayati
1.2.2.
so 'bhívaasayati | átameruryajñó 'tameruryájamaanasya
prajaá bhUyaadíti nédetadánu yajñó
vaa yájamaano vaa taámyaadyádidámabhivaasáyaamiíti
tásmaadevámabhívaasayati
1.2.2.
átha paatriinirNéjanam | aN^gulipraNéjanamaaptyébhyo
nínayati tadyádaaptyébhyo nináyati
1.2.3.
caturdhaavihitó ha vaa ágre 'gníraasa | sa yamágre
'gníM hotraáya praávRNata sa praádhanvadyáM
dvitiíyam praávRNata sa prai&vaadhanvadyáM tRtiíyam
praávRNata sa prai&vaadhanvadátha yo& 'yámetárhyagniM
sá bhiiSaa nílilye so& 'pah- právivesha táM
devaá anuvídya sáhasaivaa&dbhya aáninyuh-
so& 'po& 'bhítiSThevaávaSThyUtaa stha yaa áprapadanaM
stha yaábhyo vo maámakaamaM náyantiíti táta
aaptyaah- sámbabhUvustritó dvitá ekatah-
1.2.3.
ta índreNa sahá ceruh- | yáthedám braahmaNo
raajaanamanucárati sa yátra tríshiirSaaNaM tvaaSTraM
vishvárUpaM jaghaana tásya haité 'pi bádhyasya
vidaáñcakruh- sháshvaddhainaM tritá evájaghaanaatyáha
tadindró 'mucyata devo hi sah-
1.2.3.
tá u haitá Ucuh- | úpaive&ma éno gachantu
ye& 'sya bádhyasyaávediSuríti kimíti yajñá
evai&Su mRSTaamíti tádeSvetádyajñómRSTe
yádebhyah- paatriinirNéjanamaN^gulipraNéjanaM nináyanti
1.2.3.
tá u haaptyaá Ucuh- | átyevá vayámidámasmátparó
nayaaméti kamábhiíti yá evaa&dakSiNéna
haviSaa yájaato: íti tásmaannaa&dakSiNena haviSaa
yajetaaptyéSu ha yajñó mRSTa aaptyaá u ha tásminmRjate
yo& 'dakSiNéna havíSaa yájate
1.2.3.
táto devaáh- | etaám darshapUrNamaasáyordákSiNaamakalpanyádanvaahaarya&M
nédadakSiNáM havirásadíti tannaánaa nínayati
táthaibhyó 'samadaM karoti tádabhítapati táthaiSaaM
shRtám bhavati sa nínayati tritaáya tvaa dvitaáya
tvaikataáya tvéti pashurha& vaá eSa aálabhyate
yátpuroDaashah-
1.2.3.
púruSaM ha vaí devaah- | ágre pashumaálebhire
tasyaálabdhasya medhó 'pacakraama só 'shva právivesha
té 'shvamaálabhanta tasyaálabdhasya medhó 'pacakraama
sa gaam právivesha te gaamaá ... só 'vim pravivesha
té 'vimaá ... ma so& 'jam právivesha te& 'jamaalabhanta
tasyaálabdhasya medhó 'pacakraama
1.2.3.
sá imám pRthiviim právivesha | taM khánantaivaánviiSustamánvavindaMstaávimaú
vriihiyavau tásmaadápyetaavetárhi khánanta ivaivaánuvindanti
sa yaávadviiryavaddha vaá asyaite sárve pasháva
aálabdhaah- syustaávadviiryavaddhaasya havírevá
bhavati yá evámetadvedaátro saá sampadyádaahuh-
paáN^ktah- pashuríti
1.2.3.
yadaá piSTaanyátha lómaani bhavanti | yádaapá
aanayatyátha tvágbhavati yadaá saMyautyátha
maaMsám bhavati sáMtata iva hi sa tárhi bhávati
sáMtatamiva hí maaMsáM yadaá shRto 'thaasthi
bhavati daarúNa iva hi sa tárhi bhávati daarúNamityasthyátha
yadudvaasayiSyánnabhighaarayati tám majjaánaM dadhaatyeSo&
saá sampadyádaahuh- paaN^ktah- pashuríti
1.2.3.
sa yam púruSamaálabhanta | sá kimpúruSo 'bhavadyaaváshvaM
ca gaáM ca taú gauráshca gavayáshcaabhavataaM
yamávimaálabhanta sa úSTro 'bhavadyámajamaálabhanta
sá sharabho& 'bhavattásmaadetéSaam pashUnaaM naa&shitávyamápakraantamedhaa
haite pashávah-
1.2.4.
índro ha yátra vRtraáya vájram prajahaára
| sa práhRtashcaturdhaa& 'bhavattásya sphyastR!tiiyaM
vaa yaávadvaa yuúpastR!tiiyaM vaayaávadvaa ráthastR!tiiyaM
vaa yaávadvaátha yátra praáharattachákalo
'shiiryata sá patitvaá sharaa& 'bhavattásmaacharo
naama yadárshaaryataivámu sá caturdhaa vájro
'bhavat
1.2.4.
táto dvaábhyaam braahmaNaá yajñe cáranti
dvaábhyaaM raajanya&bandhavah- saMvyaadhe yuúpena ca sphyéna
ca braahmaNaa ráthena ca sharéNa ca raajanya&bandhavah-
1.2.4.
sa yatsphyámaadatte | yáthaiva tadíndro vRtraáya
vájramudáyachadevámevai&Sa etám paapmáne
dviSate bhraátRvyaaya vájramúdyachati tásmaadvai
sphyamaádatte
1.2.4.
tamaádatte | devásya tvaa savitúh- prasave& 'shvínorbaahúbhyaam
puúSNo hástaabhyaamaádade 'dhvarakR!taM devébhya
íti savitaa vaí devaánaam prasavitaa tátsavitR!prasUta
evai&nametadaádatte 'shvínorbaahúbhyaamítyashvínaavadhvaryUtattáyorevá
baahúbhyaamaadatte na svaábhyaaM vájro vaá eSa
tásya ná mamuSyo& bhartaa támetaábhirdevátaabhiraadatte
1.2.4.
aádade 'dhvarakR!taM devébhya íti | adhvaro vaí
yajñó yajñakR!taM devébhya ítyevai&tádaaha
táM savyé paaNáu kRtvaá dakSiNenaabhimRSya japati
sáMshyatyevai&nametadyajjápati
1.2.4.
sá japati | índrasya baahúrasi dákSiNa ítyeSa
vaí viirya&vattamo ya índrasya baahurdákSiNastásmaadaahéndrasya
baahúrasi dákSiNa iti sahásrabhRSTih- shatátejaa
íti sahásrabhRSTirvai sa vájra aasiichatátejaa
yaM táM vRtraáya praáharattámevai&tátkaroti
1.2.4.
vaayúrasi tigmátejaa íti | etadvai téjiSThaM
téjo yádayaM yo& 'yam pávata eSa hii&maáMllokaáMstiryáN^N^anupávate
sáMshyatyevai&nametáddviSató badha íti yádi
naa&bhicáredyádyu abhicáredamúSya badha
íti brUyaatténa sáMshitena naa&tmaánamupaspRsháti
ná pRthiviiM nédanéna vájreNa sáMshitenaatmaánaM
vaa pRthiviíM vaa hinásaaniíti tásmaannaa&tmaánamupaspRsháti
ná pRthiviím
1.2.4.
devaáshca vaa ásuraashca | ubháye praajaapatyaáh-
paspRdhire té ha sma yáddevaa ásuraañjáyanti
táto ha smaivai&naanpúnarupóttiSThanti
1.2.4.
té ha devaá Ucuh- | jáyaamo vaa ásuraaMstátastve&vá
nah- púnarupóttiSThanti kathaM nve&naananapajayyáM
jayeméti
1.2.4.
sá haagníruvaaca | údañco vaí nah- palaáyya
mucyanta ityúdañco ha smaivai&Saam palaáyya mucyante
1.2.4.
sá haagníruvaaca | ahámuttaratah- páryeSyaamyátha
yuúyamita upasáMrotsyatha taántsaMrúdhyaibhíshca
lokaírabhinidhaasyaámo yadu cemaáMllokaanáti
caturtha tátah- púnarna sáMhaasyanta íti
1.2.4.
so 'gníruttaratah- páryait | áthemá itá
upasámarundhaMstaántsaMrúdhyaibhíshca lokaírabhinya&dadhuryádu
cemaáMllokaanáti caturtha tátah- púnarna sámajihata
tádetánnidaánena yátstambayajuh-
1.2.4.
sa yo& 'saávagniíduttaratáh- páryéti
| agnírevai&Sá nidaánena taánadhvaryúreve&tá
upasáMruNaddhi taántsaMrúdhyaibhishca lokaírabhinidádhaati
yádu cemaáMllokaanáti caturtha tátah- púnarna
sáMjihate tásmaadápyetarhyásuraa na sáMjihate
yéna hye&vainaandevaá avaábaadhanta ténaivai&naanápyetárhi
brahmaNaa yajñe 'vabaadhante
1.2.4.
yá u eva yájamaanaayaaraatiiyáti | yáshcainaM
dvéSTi támevai&tádebhíshca lokaírabhinidádhaati
yádu cemaáMllokaanáti caturthámasyaá
eva sárvaM haratyasyaaM hii&me sárve lokaah- prátiSThitaah-
kiM hi háradyádantárikSaM haraami dívaM haraamiíti
hárettásmaadasyaá eva sarvaM harati
1.2.4.
átha tR!Namantardhaáya práharati | nédanéna
vájreNa sáMshitena pRthiviíM hinasaaniíti tásmaattR!Namantardhaáya
práharati
1.2.4.
sa práharati | pR!thivi devayajanyóSadhyaaste muúlam
maá hiMsiSamityúttaramUlaamiva vaá enaametátkarotyaadádaanastaámetádaahaúSadhiinaaM
te muúlaani maá hiMsiSamíti vrajáM gacha goSThaánamítyabhinidhaasyánnevai&tadánapakrami
kurute taddhyánapakrami yádvraje& 'ntastásmaadaaha
vrajáM gacha goSThaánamíti várSatu te dyauríti
yátra vaá asyai khánantah- krUriikurvántyapaghnánti
shaántiraápastádadbhih- shaántyaa shamayati
tádadbhih- sáMdadhaati tásmaadaaha várSatu te
dyauríti badhaaná deva savitah- paramásyaam pRthivyaamíti
devámevai&tátsavitaáramaahaandhe támasi
badhaanéti yadaáha paramásyaam pRthivyaamíti
Saténa paáshairítyamúce tádaaha yo&
'smaandvéSTi yáM ca vayáM dviSmastamáto maá
maugíti yádi naa&bhicáredyádyu abhicáredamumáto
maá maugíti brUyaat
1.2.4.
átha dvitiíyam práharati | ápaarárum
pRthivyaí devayájanaadbadhyaasamítyarárurha
vai naámaasurarakSasámaasa táM devaá asyaa ápaaghnanta
tátho evai&nametádeSo& 'syaa ápahate vrajáM
gacha goSThaanaM várSatu te dyaúrbadhaaná deva savitah-
paramásyaam pRthivyaáM shaténa paáshairyo&
'smaandvéSTi yáM ca vayáM dviSmastamáto maá
maugíti
1.2.4.
támagniídabhinidadhaati | áraro dívam maá
papta íti yátra vaí devaá arárumasurarakSasámapaághnata
sa dívamapipatiSattámagnírabhinya&dadhaadáraro
dívam maá papta íti sa na dívamapattátho
evai&nametádadhvaryúrevaa&smaallokaádantaréti
divó 'dhyagniittásmaadeváM karoti
1.2.4.
átha tRtiíyam práharati | drapsáste dyaam maá
skannítyayaM vaáasyai drapso yámasyaa imaM rása
prajaá upajiívantyeSá te dívam maá paptadítyevai&tádaaha
vrajáM gacha go ... maugíti
1.2.4.
sa vai triryájuSaa harati | tráyo vaá imé lokaá
ebhírevai&name tállokaírabhinídadhaatyaddhaa
vai tadyádimé lokaá addho& tadyadyájustásmaattriryájuSaa
harati
1.2.4.
tUSNiíM caturtham | sa yádimaáMllokaanáti caturthamásti
vaa ná vaa ténaivai&táddviSantam bhraátRvyamávabaadhaté
'naddhaa vai tadyádimaáMllokaanáti caturthamásti
vaa na vaánaddho tadyáttUSNiiM tásmaattUSNiíM
caturtham
1.2.5.
devaáshca vaa ásuraashca | ubháye praajaapatyaáh-
paspRdhire tato devaá anuvya&mivaasurátha haásuraa
menire 'smaákameve&daM khálu bhúvanamiti
1.2.5.
té hocuh- | hántemaám pRthiviíM vibhájaamahai
taáM vibhajyópajiivaaméti taamaúkSNaishcármabhih-
pashcaatpraañco vibhájamaanaa abhii&yuh-
1.2.5.
tadvaí devaáh- shushruvuh- | víbhajante ha vaá
imaamásuraah- pRthiviim préta tádeSyaámo yátremaamásuraa
vibhájante ke tátah- syaama yádasyai na bhájemahiíti
té yajñámeva víSNum puraskRtyéyuh-
1.2.5.
té hocuh- | ánu no 'syaám pRthivyaamaábhajataástveva
nó 'pyasyaam bhaaga íti te haásuraa asUyánta
ivocuryaávadevai&Sa víSnurabhishéte taávadvo
dadma íti
1.2.5.
vaamanó ha víSnuraasa | táddevaa ná jihiiDire
mahadvaí no 'duryé no yajñasaMmitamáduríti
1.2.5.
te praáñcaM víSNuM nipaádya | chándobhirabhítah-
páryagRhNangaayatréNa tvaa chándasaa párigRhNaamiíti
dakSiNatastraíSTubhena tvaa chándasaa párigRhNaamiíti
pashcaajjaágatena tvaa chándasaa párigRhNaamiítyuttaratah-
1.2.5.
taM chándobhirabhítah- parigR!hya | agním purástaatsamaadhaáya
tenaárcantah- shraámyantashcerusténemaaM sárvaam
pRthiviiM sámavindanta tadyádenenemaaM sárvaaM samávindanta
tásmaadvédirnaáma tásmaadaahuryaávatii
védistaávatii pRthiviítyetáyaa hii&maaM
sárvaaM samávindantaiváM ha vaá imaaM sárvaaM
sapátnaanaaM sámvRN^kte nírbhajatyasyaí sapátnaanyá
evámetadvéda
1.2.5.
so 'yaM víSNurglaanah- | chándobhirabhítah- párigRhiito
'gníh purástaannaa&pakrámaNamaasa sa táta
evaúSadhiinaam mUlaanyúpamumloca
1.2.5.
té ha devaá Ucuh- | kva nu víSNurabhUtkva& nú
yajño& 'bhUdíti te hocushchándobhirabhítah-
párigRhiito 'gníh- purástaannaa&pakrámaNamastyátraivaánvichatéti
taM khánanta ivaánviiSustaMtrya&N^gulé 'nvavindaMstámmaattrya&N^gulaa
védih- syaattádu haápi paáñcistrya&N^gulaamevá
saumyásyadhvarásya védiM cakre
1.2.5.
tádu tátha ná kuryaat | óSadhiinaaM vai sa muúlaanyúpaaMlocattásmaadóSadhiinaameva
muúlaanyúchettavaí brUyaadyannve&vaátra
víSNumanvávindaMstásmaadvédirnaáma
1.2.5.
támanuvidyóttareNa parigrahéNa páryagRhNan |
sukSmaa caási shivaá caasiíti daksiNatá imaámevai&tátpRthiviíM
saMvídya sukSmaáM shivaámakurvata syonaa caási
suSádaa caasiíti pashcaádimaámevai&tátpRthiviíM
saMvídya syonaáM suSádaamakurvatórjasvatii caási
páyasvatii cétyuttaratá imaámevai&tatpRthiviíM
saMvídya rásavatiimupajiivaniíyaamakurvata
1.2.5.
sa vai trih- puúrvam parigrahám parigRhNaáti | trirúttaraM
tatSaT kR!tvah- SaDvaá Rtávah- saMvatsarásya saMvatsaró
yajñah- prajaápatih- sa yaávaanevá yajño
yaávatyasya maátraa taávatamevai&tatpárigRhNaati
1.2.5.
SaDbhirvyaáhRtibhih- | puúrvam parigrahá parigRhNaáti
SaDbhiruttaraM taddvaádasha kRtvo dvaádasha vai maásaah-
saMvatsarásya saMvatsaró yajñáh- prajaápatih-
sa yaávaanevá yajño yaávatyasya maátraa
taávatamevai&tatpárigRhNaati
1.2.5.
vyaamamaatrií pashcaátsyaadítyaahuh- | etaávaanvai
púruSah\ púruSasaMmita hi tryaratnih- praácii trivRddhí
yajño naátra maátraasti yaávatiimeva svayam
mánasaa manyeta taávatiiM kuryaat
1.2.5.
abhíto 'gnimáMsaa únnayati | yóSaa vai védirvRSaagníh-
parigR!hya vai yóSaa vR!SaaNaM shete mithunámevai&tatprajananaM
kriyate tásmaadabhíto 'gnimáMsaa únnayati
1.2.5.
saa vaí pashcaadváriiyasii syaat | mádhye sáMhvaaritaa
púnah- purástaadurvye&vámiva hi yóSaam prasháMsanti
pRthúshroNirvímRSTaantaraaMsaa mádhye saMgraah-yéti
júSTaamevai&naametáddevébhyah- karoti
1.2.5.
saa vai praákpravaNaa syaat | praácii hí devaánaaM
digátho údakpravaNódiicii hí manuSyaa&NaaM
dígdakSiNatah- púriiSam pratyúdUhatyeSaa vai díkpitR:NaaM
saa yáddakSiNaápravaNaa syaát kSipré ha yájamaano
'múM lokámiyaattátho ha yájamaano jyógjiivati
tásmaaddakSiNatah- púriiSam pratyúdUhati púriiSavatiiM
kurviita pashávo vai púriiSam pashúmatiimevai&naametátkurute
1.2.5.
taam prátimaarSTi | devaá ha vaí saMgraamáM
saMnidhaasyánta sté hocurhánta yádasyaí
pRthivyaa ánaamRtaM devayájanaM táccandrámasi
nidádhaamahai sa yádi na itó 'suraa jáyeyustáta
evaárcantah- shraámyantah- púnarabhíbhaveméti
sa yádasyaí pRthivyaa ánaamRtaM devayájanamaásiittáccandrámasi
nya&dadhata tádetáccandrámasi kRSNaM tásmaadaahushcandrámasyasyaí
pRthivyai devayájanamityápi ha vaá asyaitásmindevayájana
iSTam bhavati tásmaadvai prátimaarSTi
1.2.5.
sa prátimaarSTi | puraá krUrásya visR!po virapshinníti
saMgraamo vaí krUráM saMgraame hí krUráM kriyáte
hatah- púruSo ható 'shvah- shete puraa hye&tátsaMgraamaannyádadhata
tásmaadaaha puraá krUrásya visR!po virapshinnítyudaadaáya
pRthiviíM jiivádaanumítyudaadaáya hi yádasyaí
pRthivyaí jiivamaásiittáccandrámasi nyádadhata
tásmaadaahodaadaáya pRthiviíM jiivádaanumíti
yaamaírayaMshcandrámasi svadhaábhiríti yaáM
candrámasi bráhmaNaádadhurítyevai&tádaaha
taámu dhiíraaso anudíshya yajanta ítyeténo
ha taámanudíshya yajanté 'pi ha vaá asyaitaásmindevayájana
iSTám bhavati yá evámetadvéda
1.2.5.
áthaaha prókSaNiiraasaadáyéti | vájro
vai sphyó braahmaNáshcemám puraá yajñámabhya&jUgupataaM
vájro vaa aápastadvájramevai&tádabhíguptyaa
aásaadayati sa vaá upáryuparyeva prókSaNiiSu
dhaaryámaaNaasvátha sphyamúdyachatyátha yanníhita
eva sphyo prókSaNiiraasaadáyedvájro ha sámRcheyaataaM
tátho ha vájro na samRchete tásmaadupáryuparyeva
prókSaniiSu dhaaryámaaNaasvátha sphyamúdyachati
1.2.5.
áthaitaaM vaácaM vadati | prókSaNiiraásaadayedhmám
barhirúpasaadaya srúcah- sámmRDDhi pátniiM sáMnahyaájyenodehiíti
saMpraiSá evai&Sa sa yádi kaamáyeta brUyaádetadyádyu
kaamáyetaápi naádriyeta svayámu hye&vai&tadvédedamátah-
kárma kartávyamiti
1.2.5.
athódañcaM sphyam práharati | amúSmai tvaa vájram
práharaamiíti yádyabhicáredvájro vai
sphyá stRNuté haivai&nena
1.2.5.
átha paaNii ávanenikte | yaddhya&syai krUramábhUttaddhyasyaa
etadáhaarSiittásmaatpaaNii ávanenikte
1.2.5.
sa ye haágra iijire | té ha smaavamársha yajante te
paápiiyaaMsa aasurátha ye ne&jire te shréyaaMsa
aasustató 'shraddhaa manuSyaanviveda ye yájante paápiiyaaMsasté
bhavanti yá u na yájante shréyaaMsasté bhavantiíti
táta itó devaánhavirná jagaametáh- pradaanaaddhí
devaá upajiívanti
1.2.5.
té ha devaá Ucuh- | bR!haspátimaaN^girasamáshraddhaa
vai& manuSyaa&nabidattébhyo vídhehi yajñamíti
sa hétyovaaca bR!haspátiraaN^girasáh- kathaa ná
yajadhva íti té hocuh- kiM kaamyaá yajemahi ye yájante
paápiiyaaMsasté bhavanti yá u na yájante shréyaaMsasté
bhavantiíti
1.2.5.
sa hovaaca | bR!haspátiraaN^giraso yadvaí shushrumá
devaánaam pariSUtaM tádeSá yajñó bhavati
yáchUtaáni haviíMSi kLptaa védisténaavamárshamacaariSTa
tásmaatpaápiiyaaMso 'bhUt tenaánavamarsha yajadhvaM
táthaa shréyaaMso bhaviSyathetyaa kíyata ityaá
barhíSa stáraNaadíti barhíSaa ha vai khálveSaá
shaamyati sa yádi puraá barhíhSa stáraNaatkíMcidaapadyeta
barhíreva tátstRNannápaasyedátha yadaá
barhí stRNantyápi pádaabhítiSThanti sa yó
haiváM vidvaanánavamarshaM yájate shréyaanhaivá
bhavati tasmaadánavamarshamevá yajeta